Halil Ali Bezmen, işçilerine Kemalizm aşılıyormuş

“Paşabahçe'deki Fethi Paşa Korusu'nu ve karşısındaki yalı arazisini ağababam, arkadaşlarım Can ve Yıldırım Baştımarların ailesi Dündar Beylerden satın almış ve ailemizin bu arazi ve tesislerini fabrikamızın işçilerine ve ailelerine tahsis etmişti. Daha Türkiye'de sosyal kanunlar çıkmadan, çalışanlarına kamp yaptırır, besler, sıhhatlerini kazanmalarını, önündeki yalı arazisinden denize girip spor yapmalarını sağlardı. Çocuklarına sünnet düğünleri, büyüklere müzikli danslı eğlenceler yapılır, bizler de bu günlere katılır, patronuyla, çalışanıyla bir büyük aile olduğumuzu hissederdik. Bunlardan istifade etmek isteyen işçilerimize ücretli yıllık izin verilirdi.

“Atatürk, gençliğin nasıl yetişmesini istiyorsa, Halil Ali Bezmen, onları öyle yetiştiriyor, evlâtlarına ve torunlarına bunu böyle öğretiyordu.” (Giritlilerin ayrı bir millet olduğunu müdâfaa eden siteden naklen: http://giritliler.blogspot.com/2011/04/ailemin-ciftlikleri.html; 5.11.2018) (Mustafa Kemâl’in Hastalığı, Ölümü, Cenâzesi; Yeni Söz, 25-26.11.2018/68-69)

Tipik bir Sabataî âilesi: Pamir / Nermin Bezmen

2018 senesinde, İnternet’te, A. Handan Yalvaç Kaplan’ın Pamir Bezmen âilesi hakkında -onlarla görüşerek ve büyük bir hayrânlık hissiyle hazırlanmış- bir röportajına tesâdüf etmiş, o zamân bunu değerlendirememiştik. 2011 senesine âid olmakla berâber hâlen de muharrirenin İnternet Sitesinden ulaşılabilen röportaj, Bezmen’ler ve daha umûmî olarak Sabataîler hakkında fevkal̃âde câlib-i dikkat̃ ve ender rastlanır cinsden bilgiler ihtivâ ediyor. Geniş bir kısmını ik̆tibâs ediyoruz:

Girit ve Selânik Sabataîlerine mensûb, “yüzünü Batı’ya çevirmiş” bir âile

“Pamir Bezmen Ayşe Şermin Hanımla Mehmet Cazım Bey’in oğludur. Çok kültürlü bir ailenin ilk çocuğu olarak 1936 yılında dünyaya gelir. Sonra Nil sonra da Tibet doğar. Baba Demirzade Cazım Bey Giritten, anne Şermin Hanım ise Selanik’ten göç etmişlerdir. Cazım Bey İngilizce, Fransızca, Arapça ve Elenika konuşur. ‘Safranbolu Evleri’ni sergileyen ünlü suluboya ressamlarımızdan Şermin Hanım High School mezunudur. Aydın, yüzünü batıya çevirmiş uzun bir geçmişi biriktirmiş, harmanlamış bir aileye mensuptur, Pamir Bezmen.

Pamir Bezmen’in anne tarafı, Endülüs’den Livorno’ya, oradan da Selânik’e hicret etmiş Marranolardan

Pamir Bey’in anne ailesinin kökleri İtalya’nın Livorno kentine, babasınınkiler ise Girit, Spina Longa’ya dayanır. Tekstil tarihimizin en önemli isimlerinden “Mensucat Santral”in yapı taşları yaklaşık 400 sene önce Livorno’dan kopup önce İstanbul’a, sonra Selanik’e ve yüzyıl başında İstanbul’a geri dönerek, yerleşen bu aileye kadar uzanır. Ticaretle uğraşan Selanik’in ünlü tüccarlarından Halil Ali ve yine çok büyük tüccar Refik Recep’in kızı Vedia Hanımın evliliğinden Fuad Bey, Şermin Hanım, Nazım Ali ve Refik dünyaya gelir. Neredeyse mübadeleden bir çeyrek sene önce aile 1900’lü yılların başlarında Selanik’ten İstanbul’a taşınır. Pamir Bezmen’in arşivlerden, aile sözlü tarihinden derlediği bilgilerle yüzümüzü geçmişe çevriyoruz:

“Ağababamın kurduğu Halil Ali Brothers Şirketi dünya çapında ticaret yapıyor”

‘- Geçmişte Selanik, Osmanlı imparatorluğunun her yönüyle batıya........

© Milat