Angelo Iacovella: “Makedonya Locasının yeniden canlanışıyle İttihad ve Terak̆k̆î Cem’iyeti’nin doğuşu arasındaki bağlantı, olayların ve belgelerin ışığında, hiçbir kuşkuya yer bırakmamaktadır”

İttihâd ve Terak̆k̆î Komitası (İTK), 1906’da, yânî Talat Paşa, Midhat Şükrü (Selânikli Sabataî Kâtib-i Umûmî ve Meb’ûs; 1874 – İstanbul, 19.2.1956; Âbide-i Hürriyet), (12.06.1903’te tekrîs edilen Selânikli Sabataî gazeteci) Fazlı Necib (1864- İstanbul, 19.6.1932, Maçka Mez.) gibi lider kadrosuna dâhil sîmâların tekrîsinden 2-3 sene kadar sonra, Carasso’nun öncülüğünde, bu Locada têsîs edildi:

“(1900 Eylül sonunda) Ferrari’nin Türkiye’ye gelişi, umulan etkiyi yarattı. Birkaç hafta içinde, Selanik’teki Makedonya locası, Macedonia Risorta adı altında, ‘Boulma [Bulma] Sokağı’ndaki eski yerlerinde’, bir mabetten başka, bir sigara salonu ve bir kitaplık içeren binanın ilk katındaki lokalde yeniden düzenli olarak çalışmaya başladı. O dönemlerde, İtalyan masonluğunun işbirliği sayesinde, Jön Türkler ilk kez İmparatorluk sınırları içinde gizlice çalışabilme olanağına kavuştular. Makedonya locasının yeniden canlanışıyla İttihad ve Terakki Cemiyeti’nin doğuşu arasındaki bağlantı, olayların ve belgelerin ışığında, hiçbir kuşkuya yer bırakmamaktadır. Aynı Ettore Ferrari de, ‘Masonluk ve Türk Devrimi’ başlıklı bir konferansında bizzat bunu doğrulamıştır. (E. Ferrari, ‘La Massoneria e la rivoluzione turca’, Acacia, 1910/II, s. 121-131) Yıllar sonra, Cenova’daki simgesel rite bağlı bir locada verdiği bu konferansa yetkili bir Jön Türk heyeti de katılmıştır. (Buluşma 1910 yılının Mayıs ayında gerçekleşti. Bu tarih resmi görevli bir Türk heyetinin İtalya’ya geldiği günlere denk düşüyordu. Bu konudaki ayrıntılar için bkz. Enrico Catellani, ‘La visita degli Ottomani. Il significato e i propositi’, Rivista Coloniale, 1910/V, c. I, fas. 5, s. 121-130) [Konferansından birkaç cümle:]

İtalya Meşrik̆-i Âzamı Üstâd-ı Âzamı Ettore Ferrari: “O fevkal̃âde devrim eserinin [İttihâdcı İhtilâlinin] Macedonia Risorta Locası’nda hazırlanıp sâat̃ sâat̃ yönetildiğini söyliyebiliriz”

‘…İşte (Abdülhamîd istibdâdının hüküm sürdüğü) bu aşamada, o zamana kadar hiçbir sonuç (…) vermeyen masonluğun çabaları yardımcı oldu. Hürriyet hareketinin şeflerinden bazıları, Avrupa yolculukları sırasında kuruluşumuzun varlığını fark etmişler ve ilkelerinin iyliğini sezmişlerdi. (…) Masonluğa başvurmaya karar vermişler ve içlerinden üç kişi, Selânik’te İtalyan Maşrık-ı Azamı’na bağlı Macedonia Risorta locasının yüksek mevkideki görevlilerine kendilerini tanıtmışlardı. Çalışmalara katılmaya hazır olduklarını bildirmişler ve yaşadıkları zulme karşı onlardan yardım talep etmişlerdi. (…) Toplumsal konumları kadar ifade ettikleri duygular nedeniyle de ailemize katılmaya layık görülen bu kişileri -tüm Rit formaliteleri yerine getirildikten sonra- Loca bağrına bastı. (…) Macedonia Risorta locasında önceden tekris edilmiş başka iki Türk liberal de bu üç yeni Biradere katıldı. Böylece Jön Türkler........

© Milat