Teknoloji tarih boyunca insan hayatını kolaylaştırdı. Tekerleğin icadından internete, telefonlardan akıllı cihazlara kadar her gelişme insanın yükünü biraz daha hafifletti. Son yıllarda ise başka bir dönüşümün tam ortasındayız. Yapay zekâ çağı. Artık insanlar yalnızca bilgi almak için değil, dertleşmek, fikir almak, duygularını paylaşmak ve destek görmek için de yapay zekâ sistemlerine yöneliyor.

Gece yarısı kaygısıyla baş başa kalan biri, bir arkadaşına ulaşamadığında yapay zekâya yazabiliyor. Kendini yalnız hisseden bir genç, anlaşılmak istediğinde ekranın diğer tarafında cevap veren bir sistem bulabiliyor. Bu durum pek çok açıdan önemli bir destek alanı oluşturuyor. Çünkü bazı insanlar için konuşabilmek bile iyileştirici bir ilk adımdır.

Ancak burada durup düşünmemiz gereken önemli bir sorun var. Yapay zekâ gerçekten bizi anlayabilir mi?

Bir insan ağladığında yalnızca gözünden akan yaş görülmez. Ses tonu değişir, nefes alışverişi farklılaşır, yüz kasları gerilir, gözlerdeki ifade değişir. İnsan ilişkilerinde iletişim sadece sözcüklerle kurulmaz. Sessizlikler bile bazen bir cümlenin kendisinden daha fazla şey anlatır.

Bir psikiyatrist ya da terapist danışanını dinlerken yalnızca sözcükleri duymaz, göz hareketlerini, duraksamalarını, yüz ifadelerini ve bedenin verdiği küçük sinyalleri de dikkatle gözlemler. Çünkü duygular çoğu zaman kelimelerden önce beden diliyle kendini gösterir.

Ancak bazen danışanlar, hekimin onları gerçekten dinlemediğini düşünebilir. Özellikle kısa süren görüşmelerde, doktorun daha çok mimiklere, yüz kaslarına ve genel ruhsal duruma odaklanıp hızlıca bir değerlendirme yaparak ilaç yazması, hastada “Beni dinlemedi, sadece ilacımı yazıp gönderdi” duygusu verebilir. Oysa bu kısa gözlemler bile kimi zaman önemli klinik ipuçları taşısa da kişinin anlaşılmış hissetmesi için sözel temas ve etkin dinleme de en az bunlar kadar önemlidir.

Yapay zekâ ise farklı bir düzlemde çalışır. O, insanların kullandığı milyonlarca cümleyi, duygu ifadelerini, davranış örüntülerini ve dil yapılarını öğrenerek yanıt........

© Milat