Teoloji, psikoloji ve özgürlük, insanı aynı anda hem kuşatan hem de açığa çıkaran üç ayrı mücadele alanıdır. Bunları uzlaştırıcı bir dille yan yana koymak, insanın gerçek trajedisini gizlemektedir. İnsan, düzen isteyen bir inanç yapısının, açıklama üreten bir ruh çözümlemesinin ve itaat etmeyi reddeden bir özgürlük arzusunun tam ortasında yaşamaktadır. İnsanı anlamak, onu sakinleştirmek değildir. İnsanı anlamak, onun içindeki gerilimi, bölünmeyi ve bitmeyen sorgulamayı ciddiye almaktır.

Teoloji, çoğu zaman insanı hayali bir düzene yerleştirerek ona anlam ve nizam vermek ister. Teolojik anlam ve nizam verme çabası, kolayca otoriteye dönüşebilir. İnsan adına konuşan, insanı tanımlayan, insanın sınırlarını onun yerine çizen her teolojik sistem, özgürlüğü daraltma ve dağıtma tehlikesi taşır. İnsanı kul olarak tanımlamak, onu sorumluluk sahibi bir özne haline getirmekten çok, çoğu zaman itaate alıştırır. Teoloji, eğer insanı özgürleştirmiyorsa, yalnızca boyun eğdiren bir anlam aygıtı haline gelir.

Psikoloji de masum değildir. O da insanı anlamaya çalışırken, kimi zaman onu açıklamaların içine hapseder. Travma, dürtü, bilinçdışı, savunma mekanizmaları… Bunların hepsi insanın iç dünyasını aydınlatabilir; ama insanı yalnızca bunların toplamına indirgerse, özgürlüğü önceden iptal etmiş olur. İnsan sadece geçmişinin ürünü değildir. İnsan, geçmişiyle........

© Milat