İnsan, emir komutayla sevemez.Bu nedenle aşkın tarihi, aynı zamanda buyruğa karşı özgürlüğün tarihidir. Aşk, hiçbir zaman bir fermanın ürünü olmamıştır; hiçbir kutsal ya da dünyevi otorite, bir kalbin hangi ritimle atacağını buyuramaz.

Davranış denetlenebilir, ritüeller tekrarlanabilir, yasalar uygulanabilir; fakat sevgi, ancak özgür iradenin sessiz toprağında filizlenir.

Dogmatizm, insanı kesinliğe çağırır; aşk ise bilinmeyene.Dogmatik zihin, cevabı sorudan önce verir. Aşk ise her karşılaşmayı yeni bir soruya dönüştürür. Seven insan, ötekini ezberlenmiş kalıplarla değil, her gün yeniden keşfedilecek bir evren olarak görür. Bu yüzden aşk, bilgi kadar meraktır; yakınlık kadar özgürlüktür; tutku kadar sorumluluktur.

Dogmatizm, doğruluğu itaatle özdeşleştirir. Oysa itaat ile doğruluk aynı şey değildir. Emirle düzen kurulabilir; fakat vicdan kurulamaz. Buyrukla disiplin sağlanabilir; fakat insanın iç dünyasında hakikate bağlılık doğmaz. Vicdan, ancak özgür bir insanın kendi muhasebesiyle gelişir.

Aşk tam da burada başlar.Aşk, insanı nesne olmaktan çıkarır; onu bir özne olarak tanır. Seven insan, sevdiğine hükmetmeye değil, onunla birlikte çoğalmaya çalışır. Gerçek sevgi, sahip olma arzusunu aşarak birlikte var olma sanatına dönüşür. Bu nedenle aşk, iktidarın değil karşılıklılığın dilidir.

Kapalı kaleler düzen üretir; açık bahçeler hayat üretir.Açık bahçede hiçbir çiçek diğerine benzeme zorunluluğu taşımaz. Meşe, zeytin, badem, gül ve papatya aynı gökyüzünü paylaşabilir. Çeşitlilik, bahçenin kusuru değil zenginliğidir. İnsan toplumu da böyledir. Farklılık bastırıldığında düzen değil, tekdüzelik ortaya çıkar; tekdüzelik ise canlılığın değil donmanın işaretidir.

Oluş, insanın en derin hakikatidir. İnsan tamamlanmış değildir; sürekli oluş hâlindedir. Bu yüzden hakikat de donmuş bir mülk değil, bitmeyen bir yolculuktur. Aşk bu yolculuğun en yaratıcı gücüdür. Seven insan yalnızca başkasını değil, kendisini de yeniden kurar. Her gerçek sevgi, insanın eski benliğini aşmasına imkân........

© Milat