Afganistan ile Pakistan arasında yeniden tırmanan gerilim, ilk bakışta iki komşu ülkenin sınır güvenliği meselesi gibi görünebilir. Ancak bu coğrafyada hiçbir kriz yalnızca iki başkent arasında yaşanmaz.

Kabil ile İslamabad arasındaki bu çatışmayı iyi okumak istiyorsak, bölgesel ve küresel güç dengelerinin satır aralarını gözden kaçırmamız gerekiyor.

Öncelikle sorunun temeline inelim; 19. yüzyılda çizilen ve Afgan tarafınca hiçbir zaman tam olarak meşru kabul edilmeyen Durand Hattı var. Pakistan devleti bu sınırı uluslararası sınır olarak kabul ederken, Taliban yönetimi dâhil olmak üzere birçok Afgan aktör bunu tartışmalı görüyor. Buna bir de Pakistan’ın, Afganistan’daki bazı silahlı grupları; Afganistan’ın ise Pakistan içindeki Taliban yapılanmalarını barındırdığına dair karşılıklı suçlamaları ekleyelim. Yani yüzyıllardır güçlü ülkeler tarafından ekilen güven eksikliği yapısal hâle gelmiş durumda.

2021’de ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinden sonra oluşan güç boşluğu, bu kırılgan dengeyi daha da hassaslaştırdı. Pakistan, kendi iç güvenliği açısından Afgan topraklarından yöneldiğini iddia ettiği saldırıları tehdit olarak görüyor. Taliban ise Pakistan’ın sınır ötesi operasyonlarını egemenlik ihlali sayıyor.

Şimdi bu olaylarda dış güçleri durumunu kısaca analiz edelim.

Amerika Birleşik Devletleri 2021’de Afganistan’dan askerî olarak çekildi. Ancak büyük güçler coğrafyadan tamamen “çekilmez”; yalnızca yöntem değiştirir. ABD her ne kadar buradan........

© Milat