Geçtiğimiz hafta, “Gaye Delili”ni ele almıştık. Bu hafta ise, “İnayet Delili”ni incelemeye çalışacağız inşâallahü teâlâ. “İnayet (şefkatli gözetim) Delili” kısaca şudur:

Canlıların; özellikle de insanların ihtiyaç duydukları her türlü nimetin önceden hazırlanmış olması ve hayatlarının devamını sağlayacak sayısız lütuf ve ihsanla kuşatılmış olmaları; sonsuz ilim, irade, kudret ve rahmet sahibi bir Yaratıcı’nın varlığını gösterir. Çünkü canlıların, hayatlarını idame ettirecek imkân ve kabiliyetlerle donatılmış bulunmaları; kâinatta yüce bir “inayet”in yani şefkatli bir gözetimin bulunduğunu açıkça ortaya koyar. “İnayet Delili”nin mantıkî açılımı ve izahı ise, şöyledir:

1) Kâinattaki bütün canlılara; ihtiyaçlarını karşılayan ve yaşamlarını kolaylaştıran sayısız nimet bahşedilmiştir: İnsan dünyaya geldiği anda, kendisine annesi üzerinden süt ikram edilmektedir. Daha sonra kendisine; en çok ihtiyaç duyduğu hava, su, gıda, ışık, ısı ve daha nice nimetler karşılıksız olarak ihsan edilmektedir. Bu durum, canlıların tüm ihtiyaçlarının önceden şefkatle yaratılıp hazırlandığını açıkça göstermektedir.

2) Canlıların ihtiyaçları, daha ihtiyaç hâline gelmeden önce karşılanmaktadır: İnsan için; susamadan suyun, acıkmadan gıdanın, nefes almadan havanın önceden hazır bulunması; dikkat çekici bir “inayet”in bulunduğunu göstermektedir. Bu kadar önemli olan bu nimetlerin önceden hazırlanmış olması,........

© Milat