menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kapalıçarşı'da zanaatın geleceği

38 0
31.10.2026

Kapalıçarşı'nın loş, kemerli yollarında ilerlerken birkaç antikacı dükkânına uğradım. Tezgâhlarda pirinç bir saatin ağır ağır dönen kadranı, üzeri ince el işçiliğiyle dövülmüş bakır bir tas, sedef kakmalı ahşap kutular ve eski bir masaldan fırlamış gibi duran pirinç lambalar duruyordu. Her birinin üzerinde başka bir zamanın, kaybolmaya yüz tutmuş bir emeğin izi vardı. Ancak ustalarla sohbet ilerledikçe anladım ki asıl mesele tezgâhtaki eşyanın ne olduğu değil; bu mesleğin, bu hafızanın yarın nasıl ayakta kalacağıydı.

Esnafın ortak bir kaygısı var: Kültür varlıklarını korumak adına uygulanan kurallar, zaman zaman antika ticaretinin tamamını kapsayan bir yasaklama algısına dönüşüyor. Oysa bir yanda ülkenin tarihî mirasını gözü gibi koruma sorumluluğu, diğer yanda eşyayı tanıyan, dönemini, malzemesini ve zanaatını okuyabilen insanların geçim mücadelesi duruyor. Bu iki sorumluluk birbirini ezmek zorunda değil; aynı akıl içinde buluşabilir.

Burada sıkça düşülen bir yanılgıyı netleştirmek gerek: Yaygın kanının aksine, "Yüz yılını dolduran her eşya serbestçe satılabilir" cümlesi hukuki bir kural değildir. Mevzuattaki yüz yıl ölçütü, yalnızca belirli etnografik eserlerin tanımında yer alan teknik bir sınırdır; bütün antikalar için otomatik bir ticaret izni vermez. Bir objenin serbestçe alınıp satılabileceği; tarihî değeri, niteliği ve tescil durumuyla birlikte değerlendirilir. Ancak kuralın varlığı kadar uygulamanın anlaşılır olması da hayati önem taşır.

Çarşı esnafının haklı bir çekincesi var: Alan uzmanlığı süreçte yeterince devreye girmediğinde, bugün döküm pirinçten üretilmiş yeni bir obje........

© Milat