menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Cevap hazır, peki ya muhakeme?

47 0
27.10.2026

Bir matematik sorusunun altında doğru cevap duruyor. İşlem temiz, sonuç yerli yerinde. Kâğıtta silgi kırıntısı yok; kalem, uzun bir uğraşın izini bırakmamış. Öğrenci başını kaldırdığında soru bitmiş, fakat öğrenme gerçekten başlamış mı, bunu henüz bilmiyoruz.

Eğitimin en sessiz meselesi burada saklı: İnsan, önündeki işi tamamladığında mı öğrenir, yoksa bir daha karşılaştığında kendi başına çözebilecek gücü kazandığında mı?

Yapay zekâ, bu ayrımı her gün biraz daha görünür kılıyor. Birkaç saniyede metin yazıyor, hesap yapıyor, seçenekleri karşılaştırıyor. Eskiden saatler alan işler kısalıyor; bilgiye ulaşmak kolaylaşıyor. Ne var ki cevabın kısalması, insanın o cevaba ulaşmak için ihtiyaç duyduğu düşünce yolunu da kısaltırsa, kazandığımız zamanın karşılığında ne kaybettiğimizi hesaplamak zorlaşır.

Yükseköğretim Kurulu öncülüğünde hazırlanan Dijital Üniversite Platformu’nun 3 Kasım’da başlayacak olması bu nedenle önemli. Yapay zekâ, veri analizi ve sürdürülebilirlik alanlarındaki 16 modülle çevrim içi ve ücretsiz eğitim sunacak platform, Türkiye’nin dijital yetkinliklerini genişletme arayışının somut adımlarından biri. 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı da nitelikli insan kaynağını, hesaplama ve veri altyapısını, güvenilir yapay zekâyı ve teknolojik kapasiteyi güçlendirmeyi hedefliyor.

Bu adımların değerini, kaç kişinin yeni bir programı açabildiğiyle ölçemeyiz. Asıl ölçü, o programın yardımı olmadan da düşünebilen, üretilen sonucu sınayabilen ve gerektiğinde ona itiraz edebilen insanların yetişip yetişmediğidir.

Alıştırmanın gösterdiği

Bu kaygının elle tutulur bir karşılığı var. 2025’te Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan bir araştırmada, Türkiye’de bir lisede yaklaşık bin öğrenciyle yürütülen saha deneyi incelendi. Matematik alıştırmalarında genel amaçlı GPT-4 kullanan öğrencilerin performansı yükseldi.........

© Milat