Son güncelleme: 7 Ağustos 2026 -

Emre Dündar ile Spekülatif (17) | Mizah ve iktidar: Türkiye’de siyasi mizahın tehlikeli yolculuğu

8 Ağustos 2026 Cumartesi

Tercih edilen kaynak olarak ekle

İSTANBUL (Medyascope) – Spekülatif’in bu bölümünde Emre Dündar, mizah ve iktidar arasındaki ilişkiyi, bu ilişkinin Türkiye’deki tarihsel gelişimini ve mizahın farklı alanlardaki yansımalarını ele aldı. Dündar, mizah ve iktidar arasındaki ilişkiyi “hareketli ve çetrefilli” olarak tanımladı.

Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.

Emre Dündar, mizah ve iktidar arasındaki ilişkiyi ele alarak, bu ilişkinin Türkiye’deki tarihsel gelişimini ve farklı yansımalarını açıkladı.

Dündar, mizahın doğası gereği muhalif ve ofansif olduğunu vurguladı, bu nedenle iktidar ile tam uzlaşma sağlanamayacağını belirtti.

Mizahın iktidarın kontrol mekanizmalarıyla kaldırılamayacağını, yasaklamanın daha sert mizahların doğmasına yol açtığını ifade etti.

Emre Dündar, mizah dergilerinin tarihini ve Gırgır dergisinin yeni formatını oluşturduğunu belirtti.

Linç kültürünün mizahı engellediğini ve komedyenlerin bu çerçevede cesur şakalar yapabileceğini dile getirdi.

Spekülatif’te bu hafta Emre Dündar, mizah ve iktidar arasındaki ilişkiyi, bu ilişkinin Türkiye’deki tarihsel gelişimini ve mizahın farklı alanlardaki yansımalarını anlattı.

Mizah ve iktidarın birbiriyle tam anlamıyla uzlaşacağı bir dönem olmasının imkânsız olduğunu söyleyen Dündar, “Mizah doğası itibariyle muhaliftir, ofansiftir. Siyasetten bahsetmesi bile ofansiftir. En nihayetinde bir şeylerle alay etmek zorunda, ofansif olmaması diye bir durum yok. Mizahın ofansif doğasına tahammül edebilmek de bir uygarlık seviyesinin göstergesidir. Ofansif mizahın serbest yaşandığı ve üretildiği bir iktidar, baskılandığı bir iktidardan daha güçlüdür” dedi.

Mizah dergilerinin Markopaşa dergisinden sonra uzun süre etkinlik göstermediğini belirten Emre Dündar, 70’lerde çıkan Gırgır dergisinin mizah dergilerinin yeni formatını oluşturduğunu söyledi:

“Gırgır bir ekole dönüştü ve mizah dergisinin yeni formatını oluşturdu. Dergide, ilk iki, üç sayfada siyasi karikatürler, ardından gündelik hayata dair karikatürlerin bulunduğu çeşitli köşeler vardı. Daha sonra Gırgır’dan çok daha sert, çok daha muhalif dergiler çıkmaya başladı. 85’te önce Limon çıktı, çok etkili oldu, çizgi romanlarının kalitesi çok severek çalışan bir ekibin işiydi. Leman’dan sonra yine çok iyi iki dergi, Penguen ve Uykusuz çıktı. Uykusuz da Penguen de ciddi işler yaptılar, Penguen, Gezi olayları sırasında çok büyük sükse yaptı.”

“Gırgır bir ekole dönüştü ve mizah dergisinin yeni formatını oluşturdu. Dergide, ilk iki, üç sayfada siyasi karikatürler, ardından gündelik hayata dair karikatürlerin bulunduğu çeşitli köşeler vardı. Daha sonra Gırgır’dan çok daha sert, çok daha muhalif dergiler çıkmaya başladı. 85’te önce Limon çıktı, çok etkili oldu, çizgi romanlarının kalitesi çok severek çalışan bir ekibin işiydi. Leman’dan sonra yine çok iyi iki dergi, Penguen ve Uykusuz çıktı. Uykusuz da Penguen de ciddi işler yaptılar, Penguen, Gezi olayları sırasında çok büyük sükse yaptı.”

“Asla kontrol edilemez”

Mizahın kontrol mekanizmalarıyla ortadan kaldırılamayacağını vurgulayan Dündar, “Durdurulmaya çalışıldığı yerlerde, asla kontrol edemeyeceği daha sert mizahlar ortaya çıkar. Bir stand-upçının içeri girmesiyle şakalar, espriler, mizah anlayışı, taşlamalar, yermeler ortadan kaybolmaz. Artık binlerce yeni kanal var ve bu kadar hareketli medya tüketilen yerde insanlar yeni mizahlara onlara ulaşırlar” diye konuştu.

Linç kültürünün de mizahın önündeki engellerden biri olduğunu belirten Dündar, mizah çerçevesi içinde olduğunda duymaktan rahatsız olacağımız şakaların komedyenler tarafından yapılabileceğini dile getirdi:

“Birkaç meşhur stand-upçının mizahları yumuşadı. Çünkü insanların şakalarına cinsiyetçi, ırkçı diyorlar. Gösterinin tamamına bakıldığında kötü bir şey denmediği anlaşılıyor. Başka bir kontekst içinde birleştirildiğinde, insanları ırkçı, cinsiyetçi yapabilirsin. Mizah çerçevesi içinde bulunduğu sürece, bir insan hiç bizim hoşumuza gitmeyecek şeyler de söyleyebilme özgürlüğüne sahiptir.”

“Birkaç meşhur stand-upçının mizahları yumuşadı. Çünkü insanların şakalarına cinsiyetçi, ırkçı diyorlar. Gösterinin tamamına bakıldığında kötü bir şey denmediği anlaşılıyor. Başka bir kontekst içinde birleştirildiğinde, insanları ırkçı, cinsiyetçi yapabilirsin. Mizah çerçevesi içinde bulunduğu sürece, bir insan hiç bizim hoşumuza gitmeyecek şeyler de söyleyebilme özgürlüğüne sahiptir.”

Deniz Göktaş otoriterlik ve otoriterleşme

Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Medyascope'u Google Haberler üzerinden takip edin

Medyascope'un mobil uygulamasını indirin

Özlem Yalım yazdı: Kuyu tipi mimarlık

Deniz Göktaş’tan mektup var: “İşinizi olması gerektiği gibi yapmanın karşılığı buysa en huzurlu uykular burada uyunuyor”

Recep Karagöz yazdı | Hakikatten korkan rejim: Azerbaycan’da tek adam iktidarının anatomisi

Emre Dündar / Diğer içerikleri

Emre Dündar ile Spekülatif (16) | Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP’ye dönüşü: Tarihte eşi benzeri var mı?

Emre Dündar ile Spekülatif (15): Manipülasyonun anatomisi

Emre Dündar ile Spekülatif (14): Yetenek doğuştan mı gelir? Deha aslında bir efsane mi?

Emre Dündar ile Spekülatif........

© Medyascope