Son güncelleme: 18 Ağustos 2026 -

Muratpaşa Belediyesi on yılda 25,8 milyon kilo atığı geri dönüşüme kazandırdı

Tercih edilen kaynak olarak ekle

Antalya (Medyascope) Antalya’nın ve tüm Akdeniz’in denizleri son zamanlarda sıklıkla mikroplastik ve makroplastik konusuyla gündemde yerini koruyor. Atık sorunun tüm Akdeniz’i kirletecek boyuta geldiği uzmanlar tarafından açıklanan noktada Muratpaşa Belediyesi’nin Ödüllü Atık Toplama Projesi olan “Çevreci Komşu Kart” çalışmasını ele aldık. Projeye ve atık konusunda mücadeleye ilişkin ilgili kişiler Antalya Kent Haber’e değerlendirmede bulundu.

Antalya’nın ve tüm Akdeniz’in denizleri son zamanlarda sıklıkla mikroplastik ve makroplastik konusuyla gündemde yerini koruyor. Uzmanlar, ilgili meslek odaları Sağlık Bakanlığı’nın denizlerin durumuna yönelik bilimsel bir çalışması yapması ve sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması yönünde taleplerini bir süredir yineliyor. Atık sorunun tüm Akdeniz’i kirletecek boyuta geldiği uzmanlar tarafından açıklanan noktada, Antalya Kent Haber’den Ayşegül Erkaya Arslan, Muratpaşa Belediyesi tarafından on yıl sürdürülen Ödüllü Atık Toplama Projesi olan “Çevreci Komşu Kart” çalışmasını ele aldı. Belediye, on yıl boyunca Ödüllü Atık Toplama Projesi olan “Çevreci Komşu Kart” uygulamasıyla “25 milyon 812 bin 921” kilogram atığı geri dönüşüme kazandırdığını açıkladı.

Muratpaşa Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğünde Birim Sorumlusu ve Çevreci Komşu Kart Proje Koordinatörü Ercan Turan projeyi ve süreçte yaşananları aktardı. Uygulamaya dahil olarak atıklarını ayrıştırarak teslim eden iki ayrı mahalleden Aylin Urgan ve Şimal Ertek projeye yönelik görüşlerini, atık ayrıştırma noktasında düşüncelerini anlattı.

Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Çevre Mühendisleri Odası Antalya Şubesi Yönetim Kurulu üyesi Güray Doğan, Türkiye’deki geri dönüşüm sisteminin nasıl işlediğini sistemde yaşananlar sorunları, doğru bir atık yönetiminin nasıl işletilmesi gerektiğine yönelik değerlendirmelerini aktardı.

Çevreci Komşu Kart’lara on yılda toplam “13 milyon 111 lira bakiye”

Belediyenin “Çevreci Komşu Kart” projesiyle on yılda 25 milyon 812 bin 921 kilogram atığın geri dönüşüme kazandırıldığı ve hanelerden atıklarını ayrıştıran yurttaşlara verilen çevreci komşu kartlara toplamda 13 milyon 111 lira bakiye yüklendiği Muratpaşa Belediyesi tarafından projenin sonlandırıldığı Temmuz 2026’da açıklanmıştı.

Belirlenen iki pilot mahalleyle çalışmalara başlandı

Projenin başlaması, ilerleyen süreçler ve sona erdirilmesi sürecine ilişkin Muratpaşa Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü’nde Birim Sorumlusu ve Çevreci Komşu Kart Proje Koordinatörü Ercan Turan gelişmeleri anlattı. Turan, “Çevreci Komşu Kart” proje fikrinin Belediye Başkanı Ümit Uysal’ın fikriyle ortaya çıktığını, Uysal’ın seçim çalışmalarında halka verdiği söz kapsamında seçimden sonra da projeyi hayata geçirdiğini ifade etti.

Hayata geçirilen ödüllü atık projesinde, atıkları toplama işinin belediye tarafından değil anlaşma yapılan lisanslı atık firmaları tarafından gerçekleştiğini açıklayan Turan, belediye olarak koordinasyon kısmında yer aldıklarını, bu kısımda para ödeyen bir finans kaynağı oluşturmadıklarına dair şunları söyledi:

“Burada hem atıkları toplattık hem vatandaşa para verdik ama bunu hep atığı toplayan firmalar üzerinden yaptık yani bu lisanslı firmalar bunu böyle her firmayla da yapamıyorsunuz zaten.”

Projenin, ilk hayata geçtiği dönem ve sonraki dönemlerde farklı aşamalardan geçmek durumunda kaldığını ifade eden Turan, ambalaj atıklarının ilk etapta toplanmasının yönetmelikte “bedelsizlik” ilkesinde olduğunu, bu ilkeye göre de ödüllü bir sistem kurulamadığını, bunun için de projenin ilk aşamalarında atığın karşılığında bir ödül değil, ayrıştırma ödülü olan “ayrıştırma teşvik ödülü” verildiğini ifade etti.

Turan, bu ödüle göre ambalaj atıkları değil, evde verilen emeğin karşılığında bir ödül olduğunu açıkladı.

2016’da çalışmalara başlandı

Projenin aşamalarından bahseden Turan, projenin Nisan 2016’da iki mahallede pilot uygulamayla başladığını söyledi. Proje hazırlığında bir- bir buçuk yıl kadar nasıl toplama yapılacağı, kaç araçla yapılacağı, mahallerin nüfusunun ne olduğu, saha analizi, teknik analiz gibi çalışmaların gerçekleştiğini ifade etti.

Bilgilendirme çalışmaları ve kart dağitımları

Turan, belirlenen pilot mahallelerde kartların basılmasının ardından hanelerin gezilerek bilgilendirme çalışması yaptıklarını aktardı. Bilgilendirme çalışması öncesinde buna yönelik iletişim çalışmaları da aldıklarından bahsetti.

Kart basımlarının tamamlanmasıyla mahallerin atıkları teslim alma toplama programlarının, toplama saatlerinin belirlendiğini, ardından bilgilendirme çalışmalarına geçildiğini ifade eden Turan, bilgilendirme kısmındaki konuşmayı şu şekilde örneklendirdi: 

“Bu kartınız, bundan sonra ambalaj atıklarınızı artık ödüllendirme sistemiyle alıyoruz, bu kapsamda da pazartesi günü saat 10.00’da sokağınıza araç gelecek. Atıklarınız (kağıt, plastik, metal, cam…) olarak ayrı biriktirdiğinizde personelimiz tartacak, her atık verdiğiniz miktarlar üzerinden de bir ödül alacaksınız. Bu ödüllerde markette alışveriş yapabileceksiniz.”

Projeye dahil olan Ertek: “Ortalama aylik 300-400 TL gibi bir bakiye yükleniyordu”

Meydan Kavağı Mahallesi’nden iki yıldır projeye dahil olarak atıklarını teslim eden Şimal Ertek, Çevreci Komşu Kart’a yönelik olumlu bulduğunu düşündüğü noktalardan bahsetti. Belediyenin projesi öncesinde de atıklarını ayrıştırdığını ifade eden Ertek, öncesinde atıklar için yer aradıklarını parkın kenarına taşıdıklarını ancak bu işlemlerin taşıma noktasında araç olmamasıyla zor olduğunu açıkladı.

Projenin atıkların çeşitliliğini kabul etme noktasında da imkan sunduğunu ifade eden Ertek, “kablo atıkları, yağ atıkları…” gibi çeşitliliğin ve hane önüne gelerek atıkların ilgililer tarafından teslim alınmasının işleri daha kolaylaştırdığını söyledi.

Ertek, atıkları ayrıştırma noktasında belirlenen günlere kadar atıkları ayrı ayrı poşetlerde biriktirerek balkonda muhafaza ettiklerini, belediye tarafından yayımlanan listeden araçların kendi mahallelerine geliş saatleri kontrol edilerek ona göre atıkların teslimini yaptıklarını açıkladı.

Ödüllü kart projesi olarak atık miktarında biriken ödüllerin tutara dönüşmesi noktasında elde edilen ekonomik gelirden bahseden Ertek, miktarların aylık 300-400 TL gibi olabildiğini bu miktarlarla da eve gereken belli başlı temel gıdaların alındığını ifade etti.

Ertek, projeye yönelik düşüncesinde sürece herkesin dahil olması gerektiğini, buna yönelik sadece kendi balkonlarında ayrıştırdıkları atıkların çokluğunu gördüklerinde ne kadar çok atık olduğunu fark ettiklerini ifade etti. Kendi oturduğu tüm sitenin yapması gerektiğini düşündüğünü belirten Ertek, durumun böyle olmadığını çoğunluğun kendi kolayına geldiği şekilde atıkları ayrıştırmadan bıraktığını ifade etti.

Projenin sona ermesine yönelik: “Kitle yari yariya düşecek”

Ödüllü uygulamanın sona ermesine yönelik düşüncelerini paylaşan Ertek, atıklarını ayrıştırmaya devam eden kitlenin yarı yarıya düşebileceğini, çünkü para ile ilgili olarak da atıkları ayrıştıranların olduğunu düşündüğünü söyledi. Ancak bu durumun bilincinde olan ve  çocuklarıyla inerek atıklarını birlikte teslim eden insanlar da olduğunu o noktada güzel bir görüntü olduğunu belirtti.

Ertek, atıkların karşılığında ödüllü olmasının kendisi için bir motivasyon olup olmadığı noktasında ücret olmasının bir şey ifade etmediğini, kendisi için motivasyonun araçla kapıdan alınması diğer türlü arabasız atıkların ilgili yerlere bırakılmasının zor olduğunu dile getirdi. 

Komşu Kart’tan gelen bakiyeyle SMA bebeklerine bağış

Demircikara Mahallesi’nde yaşayan uygulamaya dahil olarak atıklarını olabildiğince teslim ettiğini açıklayan Aylin Urgan 30 yıldır ayrıştırma yaptığını bu sistemin gelmesi için yıllarca kendisinin de her yerde talebini dile getirdiğini söyledi.

Urgan, “Çevreci Komşu Kart” uygulamasının başladığı tarihten itibaren on yıldır, atıklarını teslim ettiğini ödüllü kartı da ilk açıldığı zamandan kullandığını ancak tutarların oldukça düşük olduğunu bu nedenle birçok kişinin atık ayrıştırma sürecini sürdürmediğini gözlemlediğini ifade etti.

“Ücret düşüklüğü nedeniyle vazgeçenler çoğunlukta”

Urgan, ücret gelmeden önce kimsenin ayrıştırmadığını ücret geldiğinde de ilk etapta herkesin atıklarını verdiğini ancak zamanla ücret düşüklüğünden dolayı vazgeçenlerin çoğunlukta olduğunu ifade etti.

Kartında oluşan bakiyenin zaman zaman değişkenlik gösterdiğini aylık 100 TL de 500 TL de olabildiğini, tutarı gönüllü olduğunu belirttiği SMA bebeklerine yönelik bağışta bulunarak değerlendirdiğini aktardı. Urgan, kart sisteminin tekrar geri gelmesini ancak ücretlerin yükseltilerek gelmesinin daha iyi olacağını ifade etti. 

“Ekonomik değeri olan geri dönüştürülebilir tüm atiklar projeye dahil oldu”

Ercan Turan, “Çevreci Komşu Kart” projesinde bitkisel atık, elektronik atık gibi atıkların da yıllar içinde projeye dahil edilerek atık durumunun çeşitlendirildiğini ekonomik değeri olan geri dönüştürülebilir atık gruplarının projeye süreç içerisinde dahil edildiğini söyledi.

Projenin sona ermesine giden süreçte çeşitli olumsuzluklarla karşılandığını ifade eden Turan, bu süreçte 2019 yılında sıfır atık yönetmeliğinin değiştiğinden bahsetti:

“İşi verirken şunu söylüyoruz alan firmalara, hanelerden ve kamu kurumlarından çevreci komşu kartta toplarken işletmelerden bedelsiz atık toplayacaksınız, bizim projemizi buradan finanse edebilirsiniz. Yani, siz belki hanelerden atıkları toplarken zarar edebilirsiniz, atık miktarları sizin istediğiniz gibi olmayabilir ama burada işte market var oteli var, hastane var buralardan bedelsiz topluyorsunuz.”

Ancak sıfır atık yönetmeliğinin çıkmasıyla projenin olumsuz etkilendiğini sıfır atık belgesi alan işletmelerin atıklarını lisanslı firmalara satabildiğini, bu noktada da zincir marketlerin kendi atıklarını toplayanların ve görüp satanların olduğu bu şekilde de “Çevreci Komşu Kart” projesinin olumsuz etkilendiğini ifade etti.

Çevreci Komşu Kart projesinde yillara göre gelişmeler

2016 Nisan’da iki pilot mahallede uygulamaya başlanan projede aynı içerisinde toplanan atık miktarının hanelerde 40 kat artığı açıklandı. Bu yıl kartlarda biriken puanların anlaşmalı marketlerde ve sinemalarda harcandığı belirtildi.

2017 yılında pilot mahallelerde projenin çok kısa sürede başarılı olduğu ve........

© Medyascope