Orta Doğu’da gerilim yükseliyor, petrol fiyatları artıyor, dünya ekonomisinin geleceğine ilişkin kaygılar büyüyor.

Böyle dönemlerde yatırımcıların güvenli liman olarak gördüğü altına yönelmesi beklenir. Oysa son haftalarda farklı bir tabloyla karşılaşıyoruz. Eylül ayında sert biçimde gerileyen altın, ekim sonunda da satış baskısından kurtulamadı. 30 Ekim’de ons fiyatı 3.900 doların altına inerek bir yılın en düşük düzeyine geriledi. Spot altın cuma günü yaklaşık 3.875 dolardan kapandı; haftalık kayıp yaklaşık yüzde 3,7, ekim ayındaki kayıp ise yaklaşık yüzde 7 oldu. Jeopolitik risklerin devam ettiği bir dönemde, yüzyıllardır güvenli liman kabul edilen bir varlığın neden değer kaybettiği üzerinde durmaya değer.

Dünya Altın Konseyi’nin verilerine göre altın, ocak ayında 5.405 dolarla tarihî zirvesine ulaşmıştı. Eylül sonunda fiyat 4.176 dolara geriledi. Yalnızca eylül ayındaki kayıp yüzde 8,5 oldu. Ekim sonunda ise düşüş devam etti. Bu rakamlar, altının güvenli liman olma özelliğini kaybettiğini göstermiyor. Fakat güvenli kabul edilen bir varlığın fiyatının hangi koşullarda oluştuğunu yeniden düşünmemizi gerektiriyor. Çünkü piyasalarda güven arayışı ile fiyatların hareketi her zaman aynı yönde ilerlemiyor.

Altın tarih boyunca savaşların, ekonomik krizlerin ve parasal istikrarsızlıkların yarattığı belirsizlik karşısında bir güvence olarak görüldü. Devletlerin çıkardığı paraya duyulan güven zayıfladığında insanların altına yönelmesinin tarihsel nedenleri var. Altın herhangi bir devletin ödeme vaadine dayanmıyor ve dünyanın hemen her yerinde değerli kabul ediliyor. Ancak günümüz finans sisteminde bu özelliklerin yanında başka bir hesap daha yapılıyor: Altını elde tutmak için hangi getiriden vazgeçiliyor?

Sorunun merkezinde faiz bulunuyor. Altın düzenli faiz geliri sağlamaz. Buna karşılık ABD devlet tahvilleri yatırımcıya belirli bir getiri sunar. Tahvil faizleri yükseldiğinde altını elde tutmanın fırsat maliyeti de artar. Yatırımcı parasını altına bağladığında, aynı sermayeyle elde edebileceği faiz gelirinden vazgeçmiş olur. Bu nedenle altının gelecekteki fiyatına ilişkin beklentiler kadar tahvillerin sunduğu getiri de önem kazanır.

Keynes’in likidite tercihi üzerine geliştirdiği düşünceler bu ilişkiyi anlamak için yararlı bir başlangıç noktası sunuyor. Belirsizlik karşısında kolayca kullanılabilecek bir varlığı elde tutmak güvence sağlayabilir. Ancak bu tercihin bir maliyeti vardır. Faiz yükseldikçe likit veya faiz getirmeyen varlıklarda beklemenin bedeli değişir. Altın para ile aynı özellikleri taşımıyor; buna rağmen yatırımcının karşı karşıya kaldığı tercih benzer. Güvence arayışı sürerken o güvencenin maliyeti artabiliyor.

Son dönemde ABD para politikasında yaşananlar bu ilişkiyi görünür hale getirdi. Fed, 16 Eylül’de politika faizini çeyrek puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına yükseltti. 28 Ekim toplantısında ise faizi değiştirmedi. Karar 10’a karşı 2 oyla alındı; iki üye yeniden artış yapılmasını istedi. Piyasalarda bir süre önce güçlenen faiz artışı beklentileri ekim toplantısı öncesinde zayıflamıştı. Ancak kararın ardından güçlü üçüncü çeyrek büyümesi ve yüksek seyreden çekirdek enflasyon, aralık ayında yeni bir artış ihtimalini yeniden gündeme getirdi. Altın açısından belirleyici olan, mevcut faiz oranından çok bu beklentilerin hangi yönde değiştiği.

Orta Doğu’daki gerilim de aynı mekanizmayı farklı bir yoldan etkiliyor. Petrol fiyatlarının yükselmesi enerji maliyetlerini artırıyor. Enerji fiyatları üzerinden güçlenen enflasyon beklentileri, Fed’in daha sıkı bir para politikası izlemesi ihtimalini gündeme getiriyor. Böylece altına talep yaratması beklenen jeopolitik risk, faiz kanalı üzerinden altının aleyhine işleyebiliyor. İlk bakışta çelişkili görünen durumun arkasında birbirini etkileyen ekonomik süreçler bulunuyor.

Yine de altındaki son düşüşü bütünüyle faizlere bağlamak doğru olmaz. Dünya Altın Konseyi’nin ekim ayındaki değerlendirmeleri, yatırımcıların teknoloji hisselerindeki zayıflık karşısında ABD tahvillerine yöneldiğine dikkat çekiyordu. İlginç olan, bu süreçte tahvil fiyatlarının yükselmesiyle getirilerinin gerilemesiydi. Normal koşullarda tahvil getirilerindeki düşüş altının fırsat maliyetini azaltarak fiyatını destekleyebilir.........

© Medya Günlüğü