Sosyal medya algoritmalarını bilirsiniz, bir şeye baktınızsa aynıları önünüze yığılıyor. Yemek tariflerinde bana da öyle oldu.

Kimler neler yapıyor diye ilgiyle izlerken pek çok şey hoşuma gitti. Öncelikle, analarımızın tarifleriyle sınırlı olan mutfağımızın bu videolar sayesinde zenginleşmesine sevindim. İkincisi, kültürler arası mutfak alışverişini kolaylaştırışını sevdim. Eğer komşu ya da arkadaş değillerse, bir Ermeni yemeği bir Boşnağın, bir Laz yemeği bir Kürdün, bir Endonezya yemeği bir İrlandalının mutfağında pişmezken sosyal medya hepsini bir tıkla önümüze seriverdi. Üçüncüsü, yaş almışların yeni başlayanlara “Yanlış yapıyorsun, o iş hiç de öyle yapılmaz” şeklindeki dayatmalarını darmadağın edişi, dayatılan yoldan başka yolların da olduğunu apaçık edişiyle de hoşuma gitti. Dördüncüsü, kendi sevilen yemeği başkası tarafından yapılmasın, bütün övgüler kendisine kalsın isteyen bencillerin sırlarının ifşa edilip, taçlarının yerle bir olması da fena gelişme sayılmaz. Son olarak da yeni kuşakta “Ben her şeyi internetten bulurum, sizin tariflerinize mi kaldım” diye öz güven patlaması yaratmasıyla eski usul görünmemek için mutfağa girmek istemeyenlerin mutfak sever oluşu da işin bonusu.

Bu gelişmelerin hepsini çok sevdim ama cicim aylarım çabuk bitti. Önüme çıkan her yemek videosunda kusur arama günlerim başladı. Yanlış anlama olmasın. “O uzun tırnaklarla yapılan yemek mi yenirmiş ya da eldiven takmadan köfte mi yoğurulurmuş” yorumcularından değilim. “En harika yemeği ben pişirim, bu tarifler ne kadar uyduruk” diyenlerdense hiç değilim çünkü mutfaktaki becerimin (!) pekâlâ da farkındayım. Benim takıldığım bambaşka şeyler.

Özellikle kopyacılığa takıldım. Mutfaklar, kap kacak, sunucu ve de sunum tümüyle farklı olduğu halde yapılan yemeğin aslında başka birinin çektiği videodan kopya olduğunu, sonra onu da başkalarının kopya ettiğini, böylece devasa bir kopyacılık zinciri kurulduğunu fark ettim. Önce buna aldırmamıştım. Öyle ya, herkes kendi izleyicisini kendi yaratıyor. Herkes videosu viral olsun da bundan bir çıkarı olsun diye emek veriyor. Sonuçta yapılan hırsızlık da sayılmaz. Ötekinin videosunu indirip benim diye pazarlamıyor ya, kendisi mutfağa girip pişiriyor. Dolayısıyla sorun yok diye düşünmekteydim.

Annemin patatesli börek tarifini komşu Zehra Hanım’dan öğrendiği gün bugünmüş gibi aklımda. Annem kimden öğrendiğini unutsa da bizim aile için o börek annemin böreği olarak kaldı hep. Kızım bile “Anina usulü” diye hala aynısını yapıyor. Bence bunda bir sakınca yok çünkü eminim Zehra teyze de bir başkasından öğrenmiştir. O da bir başkasından. Ne de olsa mutfak kültürü tümüyle anonim bir şey.

Öyleyse bu video kopyacılığını niye konu ettin derseniz mesele şu: Yanlış da kopya ediliyor çünkü. Yemek yapmanın yanlışı olsa ne olur derseniz, sakın demeyin. Demeyin çünkü internet videolarının viral oluşu komşu teyze tariflerinin gözde oluşundan farklı. Videoların yayılım hızı o kadar çok ki, bir tek yanlış şey........

© Medya Günlüğü