Hatırlayacaksınız, 2008’de Bağdat’ta konuşmakta olan Amerikan başkanına gazeteci Muntadar al-Zaidi ayağındaki ayakkabıyı çıkarıp fırlatmıştı, “Dullar, yetimler ve öldürdüğünüz Irak için” diye bağırarak.

O ayakkabı başkana erişemediyse de hedefine ulaşmış, dünya gazetelerine manşet olmuştu. Hemen tutuklanan gazetecinin sonu ne oldu bilmiyorum ama yerle yeksan edilen Bağdat’a olanlar oldu.

Annelerin çocuklarına terlik fırlatmalarını bir yana bırakırsak birine ayakkabı fırlatmak enderi nadirattandır. Oysa Amerika’da pek çok farklı eyalette elektrik tellerine fırlatılmış ayakkabılara rastlıyorum ve sorup duruyorum bunun anlamı nedir diye. Tatmin edici bir cevap alamayınca sanal ansiklopedilere ve yapay zekâya başvurdum.

Yapay zekâya göre nerede ve ne zaman fırlatıldığına göre değişirmiş durum. Mesela, bazı yerlerde ölene sevgi ve saygı gösterisiymiş bu. Özelikle de şiddet kurbanı olanların ayakkabıları fırlatılırmış tellerin üzerine. Bazı bölgelerde ise çeteler oralarda var olduklarının işareti olarak sallandırırlarmış ayakkabıları tellerden. Ancak bu iş eskiden böyle olabilirmiş de şimdi böyle şeyler olmuyormuş, polisin söylediğine göre…

Eğer şehrin eteklerinde bir yerlerde elektrik telinden bir ayakkabı sallanmaktaysa o civarda malum yasak maddelerin satışı yapılıyor, gelen geçene de burada bulabilirsiniz denmek isteniyor olabilirmiş ama bu olasılık da yasa adamlarınca pek kabul edilmiyormuş.

Askeri kamptan ayrılmakta olan askerlerin postallarını elektrik tellerinde sallandırmak gibi bir gelenekleri de varmış. “Yaşasın, artık bu postallara hapsolmak zorunda değilim” demek istiyorlarmış zahir.

Bazıları da sırf iş olsun torba dolsun diye fırlatırmış ayakkabıları tellerin üzerine. Özellikle de isyankâr yeni yetmeler yaparmış bunu.

Yeni yetme çok bilmişin yaptığı bu açıklamalarla yetinemeyince bir de kadim dostumuza sorayım dedim aynı soruyu. İhtiyar derviş Wikipedia “Can çekişmekteyim, hiç değilse bir iki dolar at da soruları yanıtlamayı sürdürebileyim” diye yalvar yakar olduktan sonra gene de uzun uzadıya verdi cevabını.

Söylediğine göre Kuzey Amerika’da genellikle spor ayakkabılar fırlatılırmış tellere. Dinden dine de, kültürden kültüre de anlamı farklıymış bu geleneğin. Örneğin “Okul bitti yaşasın tatil başlıyor” diye ya da “Nihayetinde evlenebiliyorum” diye sevinçten ipe çamaşır asar gibi tellere asılırmış ayakkabılar. Ancak sevincini tepeden sarkan ayakkabıyla duyurmayı başlatanların askeri kamptan ayrılanlar olduğu kanısı en yaygınıymış. 1997 yapımı “Wag the Dog” (Başkanın Adamları) filminde de bu geleneğin örneğini görmek mümkünmüş.

Gangsterlerin “Buralar bizimdir” ya da “Mal bulabileceğiniz ev bu yakınlarda” anlamındaki tellere ayakkabı asma meselesinin halli için de 2003 yılında Los Angeles şehrinin Belediye Başkanı James Hann, tellerden........

© Medya Günlüğü