Doğu Akdeniz’de sular yine ısındı. Her yeni kriz bir öncekinin devamı ve bir sonrakinin habercisi olarak bu jeopolitik fay hattını gündemden düşürmüyor.

Son günlerde Türkiye ile Yunanistan arasında tırmanan yeni NAVTEX restleşmesi, ilk bakışta denizde kimin tatbikat yapacağı ya da deniz tabanından bir kablonun nereden geçeceği gibi teknik bir meselesi olarak algılanabilir. Ancak meselenin özüne indiğimizde, karşımızda yıllardır çözümsüz kalan, taraflarca iç siyasete malzeme edilen ve uluslararası hukukun sınırlarının zorlandığı o devasa deniz yetki alanlarının sınırlandırılması uyuşmazlığını görüyoruz.

Bu ay kriz tek bir olayla sınırlı kalmayıp birbiriyle doğrudan bağlantılı üç ana eksen üzerinden tırmanış gösteriyor. Birincisi, Fransa ve İtalya’nın da katılımıyla Meis ve Girit açıklarında düzenlenen dörtlü Eunomia 2026 hava ve deniz tatbikatı. İkincisi, İsrail’den başlayıp Kıbrıs ve Girit üzerinden Yunanistan anakarasına uzanması hedeflenen Great Sea Interconnector (GSI) elektrik iletim hattı. Üçüncüsü ise, yine aynı havzada veri transferini amaçlayan Doğu Akdeniz Koridoru (EMC) denizaltı fiber optik veri iletim kablosu projesi kapsamındaki sismik ve hidrografik araştırmalardır.

Bir kablodan çok fazlası

GSI projesi kapsamında Girit, Kaşot, Kerpe ve Rodos adalarının güneyinden geçirilmek istenen denizaltı kablo güzergahı ile EMC projesi doğrultusunda planlanan hatlar, Türkiye’nin kıta sahanlığı iddiasında bulunduğu alanlardan geçiyor.

Bu restleşme aslında deniz hukukunun en hassas dengelerinden birine oturuyor. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) Madde 79 kapsamında açık denizlerde ve kıta sahanlığında denizaltı kablo döşeme serbestisi mutlak bir serbesti değildir. Madde 79/3 uyarınca kablonun geçeceği kesin güzergahın tespiti, kıyı devletinin rızasına tabidir. Dahası, kablo serimi öncesinde deniz tabanında Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo veya S/V KOBI RUEGG gibi platformlar vasıtasıyla icra edilen hidrografik ve jeofizik etütler, doğrudan Deniz Bilimsel Araştırması (MSR) statüsündedir ve kıyı devletinin açık izni........

© Medya Günlüğü