Kardeşliğin ötesindeki realpolitik
Bakü’ye ilk kez 1990 yılında, henüz Sovyetler Birliği dağılmamışken, Moskova Büyükelçiliğinden arkadaşım Şevki Mütevellioğlu ile beraber gitmiştim.
O dönem Sovyet coğrafyasında çözülme süreci devam ediyordu. Hemen her gün BBC’den gelişmeleri dinliyorduk. İşin ilginç yanı, Baltık cumhuriyetlerinde gösteri yapanlar Batı medyasında “özgürlük savaşçıları” olarak alkışlanırken, sıra Bakü’deki göstericilere gelince aynı insanlar “terör grupları ve kanun kaçakları” olarak yaftalanıyordu. İşte sırf bu çifte standardı yerinde görmek için Bakü’ye gitmeye karar vermiştim.
Moskova’da yanlış havaalanına gitmişiz, bineceğimiz uçağın bir başka havalimanından kalkacağı öğrendikten sonra, çevre yolunda hız denemeleri yaparak alana vardık. İlk kontrolden geçtikten sonra sanki otobüse binekcemiş gibi aprona geçtik. Sıranın en sonundaydık. Görevliler uçakta sadece bir kişilik boş yer olduğunu belirttiklerinde, onlara Türk olduğumuzu söyleyip, “Bizim mutlaka birlikte uçmamız gerekiyor” diyerek ricada bulunduk. Sağ olsunlar, pilotlar beni Moskova’dan Bakü’ye kadar kokpitte uçurdular. Havaalanına indiğimiz andan itibaren ise Hacı Murat’ın Sovyet versiyonu bir araçla iki KGB ajanı peşimize takıldı. Kaldığımız otelden gittiğimiz restoranlara kadar her yerde, adım adım izlendik. Hatta Moskova’ya dönerken havaalanında onlara dönüp teşekkür mahiyetinde el sallayarak veda ettiğimi de hiç unutmam.
O yıllarda Bakü’nün şehircilik anlayışı, görkemli binaları, metrosu ve özellikle Azerbaycanlı kardeşlerimizin sanata, müziğe, tiyatroya olan derin ilgisi beni çok şaşırtmıştı. Bu kültürel farkı, dönemin trajikomik bir anekdotu üzerinden de görmek mümkündür. Azerbaycanlı, Türk konuklarına Çehov’un oyununu kastederek akşam Vişne Bahçesi’ne gideceklerini söylediğinde, konuklardan biri, “Akşam çok geç olmaz mı? Karanlıkta ne yapacağız, yarın gündüz gitsek olmaz mı?” diye karşılık vermiştir!
Yıllar içinde Bakü’ye defalarca gittim. Bir dönem orada, bir Azerbaycan firmasında yatırımlardan sorumlu........
