Αν χρησιμοποιήσουμε το κλισέ των δημοσκόπων ότι «η δημοσκόπηση είναι η φωτογραφία της στιγμής», τότε χαριτολογώντας πρέπει να πούμε ότι είναι τυχεροί γιατί έχουμε περάσει στην ψηφιακή εποχή. ∆ιαφορετικά θα είχαν φαλιρίσει με τόσες εμφανίσεις φιλμ και εκτυπώσεις

Εδώ και καιρό, αν και δεν βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο, γίνονται από τρεις έως τέσσερις δημοσκοπήσεις την εβδομάδα. Αυτές τις πραγματοποιούν δέκα από τις περίπου 70 δημοσκοπικές εταιρείες που έχουν δηλωθεί στα μητρώα του ΕΣΡ.

Από επιχειρηματικής-οικονομικής πλευράς, τηλεοπτικοί σταθμοί, εφημερίδες και σάιτ πληρώνουν αυτές τις εταιρείες για να παράγουν με βιομηχανικό ρυθμό πολιτικές σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης. Απ’ όσο μπορώ να ξέρω (και να καταλάβει και ο μη εξειδικευμένος γνώστης) η αθρόα διενέργεια δημοσκοπήσεων δεν προσφέρει σε τηλεθέαση, αναγνωσιμότητα και έσοδα. Αλλωστε μετά τη δημοσίευση κάποιας δημοσκόπησης, αυτή αναπαράγεται σε όλα τα μέσα ενημέρωσης, οπότε δεν υπάρχει η πιθανή «αποκλειστικότητα» που θα οδηγούσε (με ενδιαφέρον ή έσοδα) στο συγκεκριμένο Μέσο που είναι ο εντολέας.

Από την εποχή του Τζορτζ Γκάλοπ και την πρώτη δημοσκόπηση (έγινε το 1932 και καθιερώθηκε ο όρος γκάλοπ προτού ονομαστεί δημοσκόπηση) υπάρχουν δύο θέματα που συνοδεύουν την πρόβλεψη. Το ένα είναι αν οι δημοσκοπήσεις είναι έγκυρες και ακριβείς. Οι διαμένοντες σε αυτήν τη χώρα γνωρίζουν καλά ότι οι προβλέψεις είναι επισφαλείς, ακόμη κι αν πιστέψουμε πως τηρούνται όλοι οι επιστημονικοί και δεοντολογικοί κανόνες. Το δεύτερο θέμα, το οποίο εκ των πραγμάτων σχετίζεται με το πρώτο, είναι το ερώτημα της κότας. Η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα; Στην περίπτωση της ελληνικής πραγματικότητας το ερώτημα είναι αν οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν την κοινή γνώμη ή τη διαμορφώνουν μέσα από το φερόμενο ως αποτέλεσμα.

Το 1938 ο Ορσον Γουέλς έκανε την περίφημη ραδιοφωνική φάρσα του με τους εξωγήινους. ∆ιαβάζοντας σε ραδιοφωνική διασκευή το μυθιστόρημα «The war of the world» έδωσε την εντύπωση του έκτακτου δελτίου ειδήσεων. Χιλιάδες κάτοικοι του Νιου Τζέρσι ξεχύθηκαν στους δρόμους θεωρώντας ότι εξελίσσεται απόβαση εξωγήινων. ∆εν είναι το μοναδικό παράδειγμα που αποδεικνύει ότι το φημολογούμενο μπορεί να δημιουργήσει αποτέλεσμα. Στην περίπτωση των δημοσκοπήσεων η εμφάνιση ενός ψευδούς αποτελέσματος προτίμησης μπορεί να αποδειχθεί αυτοεπιβεβαιούμενη προφητεία. Το γεγονός ότι οι δημοσκοπικές δεν υπόκεινται σε ουσιαστικό έλεγχο αξιοπιστίας από κάποιον φορέα δίνει δικαίωμα στην αυθαιρεσία. Κι όταν μιλάμε για έλεγχο, εννοούμε πρωτίστως να ελέγχονται τα δεδομένα και το δείγμα τους και όχι η φερόμενη ως επιστημονική μέθοδος που χρησιμοποιούν.

Ας επανέλθουμε όμως στο ερώτημα γιατί το τελευταίο διάστημα γίνονται τόσο πολλές δημοσκοπήσεις ενώ δεν βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο. Γιατί ένα μέσο ενημέρωσης να........

© Kouti Pandoras