Yedi yazı boyunca Strasbourg’un çizdiği çerçeveyi, Orams kararının gerçek kapsamını, Protokol No. 10 ile etkili kontrol kavramını, cezaî süreçlerin genişlemesini, Güney’deki Kıbrıs Türk mallarının durumunu ve Jafari dosyasını okurumuzun bilgisine getirdim. Bugün dosyaları tekrar etmeyeceğim. Yazıların yan yana konduğunda ne gösterdiğini değerlendirmek istiyorum. Baştaki kaydı da bir kez daha tekrarlayayım: dizide bir hukukçunun görüş yazılarından hareket ettim ve onun tespitlerini kararların taşıdığı sınırlar içinde aktarmaya çalıştım. Bir değerlendirme yazısının ilk şartı da budur. Birinci tespit, mücadelenin zemininin değişmiş olmasıdır. 2009 yılında Adalet Divanı’nın önündeki soru bir tanıma ve tenfiz sorusuydu. Bugün aynı mesele mahkûmiyet kararı, uluslararası yakalama talebi, seyahat kısıtlaması ve teslim istemi biçiminde önümüze geliyor. Mülkiyet ihtilafı artık ceza hukuku araçlarıyla da yürütülmektedir. Bunu bir suçlama olarak değil, savunmanın hangi alanda kurulacağını gösterdiği için bir yön tespiti olarak yazıyorum. İkinci tespit, kararların kendi sınırları içinde okunmasının bir üslup tercihi değil savunma yöntemi olmasıdır. Adalet Divanı, Orams dosyasında Güney’de verilen bir hukuk mahkemesi kararının başka bir üye devlette tanınması meselesini karara bağlamış ve Rum yönetiminin kuzeyde fiilî icra kabiliyetinin bulunmamasının bahse konu tanımaya tek başına engel oluşturmadığı sonucuna varmıştır. İngiliz İstinaf Mahkemesi de bu yorumu uygulamıştır. Sonuç Türk tarafının lehine değildir ve inkâr edilmesine de gerek yoktur. Kararın söylemediği husus ise şudur: kuzeyde gerçekleşen her fiil üzerinde sınırsız bir cezaî yargı yetkisi. Tanıma ve tenfiz rejimi ile ceza yargı yetkisi ayrı hukukî sorulardır ve birinden diğeri çıkarılamaz. Protokol No. 10 bakımından da aynı ölçü geçerlidir. Müktesebatın, Kıbrıs Cumhuriyeti Hükümeti’nin etkili kontrol kullanmadığı bölgelerde askıya alınmış olması, Birliğin kendi kurucu belgesinde kayda geçirilmiş bir olgudur. Buna karşın etkili kontrol ölçütü, müktesebatın uygulama alanını tarif eden teknik bir kavramdır ve ada........

© Kıbrıs Gazetesi