TÜRKİYE İLE SURİYE ARASINDA OLASI MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGE (MEB) ANLAŞMASI
Türkiye ile Suriye arasında bir Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) Anlaşması imzalanması hukuken ve siyaseten mümkündür. Hatta bu konu, Suriye’deki rejim değişikliğinin ardından iki ülke arasında resmi olarak çalışılan ve müzakere edilen bir stratejidir.
Buradaki temel kafa karışıklığı, “yan sınır” (lateral border) kavramı ile deniz yetki alanlarının genişliği arasındaki farktan kaynaklanmaktadır. Bu durumun neden mümkün olduğunu ve nasıl işlediğini şu başlıklar altında açıklayabiliriz:
Yan sınır ve karasuları sınırı aynı şey değildir
Suriye ile Türkiye’nin Hatay/Lazkiye kıyılarında birleştiği nokta, deniz sınırının başlangıcıdır.
Kıyının hemen bitişiğindeki karasuları (genellikle 12 mil) sınırlandırılırken iki ülkenin yan yana olan kıyıları esas alınır ve bir “yan sınır” (lateral border) çizilir.
Ancak karasularının ötesine geçildiğinde (Açık deniz alanlarında), her iki ülkenin de 200 mile kadar Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) ilan etme hakkı vardır.
Karşı karşıya olan kıyılar (coğrafyanın üstünlüğü)
Uluslararası deniz hukukunda sınırlandırma sadece yan yana olan kıyılar arasında yapılmaz. Türkiye’nin Finike ve Silifke arasındaki güney kıyı şeridi ile Suriye’nin Lazkiye ve Tartus arasındaki batı kıyı şeridi, Doğu Akdeniz’de “karşı karşıya” (opposite coasts) konumdadır.
Tıpkı Türkiye’nin aralarında doğrudan kara sınırı bulunmayan Libya ile MEB anlaşması yapabilmesi gibi, karşılıklı kıyı projeksiyonlarının kesiştiği alanlarda da MEB sınırlandırması yapılabilir.
Suriye ile yapılacak bir anlaşma, hem başlangıçtaki yan sınırı belirleyecek hem de Akdeniz’in ortasına doğru uzanan karşı karşıya kıyıların MEB sınırını netleştirecektir.
Uluslararası hukuk ilkeleri (çevreleme ve hakkaniyet)
Doğu Akdeniz’deki en büyük tartışma Kıbrıs Adası’nın (özellikle Karpaz Burnu’nun) bu sınırlara etkisidir. Deniz hukukunda “Çevreleme (Enclavement)” ve “Hakkaniyet” ilkeleri mevcuttur.
Mavi Vatan doktrini uzmanlarına göre, Kıbrıs Adası’nın coğrafi olarak Türkiye ve Suriye anakaralarının önünü kapatmaması gerekir.
Karpaz Burnu karasularıyla sınırlandırılarak (çevrelenerek), Türkiye ve Suriye anakaraları arasında kesintisiz bir MEB sınırı çizilmesi uluslararası hukuka uygundur ve her........
