Sosyalizm başlangıçta, özellikle sanayi devrimi sonrasında kapitalist sömürünün en büyük kurbanları durumundaki işçilerin haklarını arama mücadelesi olarak sahneye çıkan bir ahlaki/siyasi tutumdu. Bu ahlaki/siyasi tutum bilahare teorik bir çerçeve içine alınarak emekçi sınıfının iktidarını elde etme mücadelesine dönüştü.

19. yüzyıl başında -Marx’ın adlandırmasıyla- “ütopik sosyalistler” vahşi kapitalizmin acımasız emek sömürüsüne karşı bir “ahlaki tepki” hareketi başlattı. Marx ile Engels ise bu ahlaki tepkiyi “bilimsel sosyalizm” adını verdikleri diyalektik materyalist teoriye dönüştürdüler. Bu çerçevede işçi sınıfının hak arama mücadelesi siyasi iktidarı ve üretim araçlarının mülkiyetini ele geçirme mücadelesine çevrildi.

Müjdelenen komünist devrim nihayet 1917 ekiminde vuku buldu. Ancak kapitalizmin kendi iç çelişkilerinin sonucu olarak gerçekleşeceği düşünülen devrim, yeterince sanayileşmemiş olduğu için geniş bir işçi sınıfına sahip bulunmayan Rusya’da meydana geldi. Teori yara almış görünüyordu. Bunun için Lenin ve arkadaşları 1917 realitesini Marksist teoriye uydurmak amacıyla birtakım çözümler üretmeye giriştiler.

Marks’a göre devrim sanayileşmiş ve işçi sınıfına sahip ülkelerde gerçekleşecekti. Lenin’e göre ise devrim uluslararası kapitalist sistemin en zayıf halkasında (Rusya’da) başlayabilirdi. Marx işçi sınıfının kendiliğinden devrim bilincine ulaşacağını varsayıyordu, Lenin ise hedefe profesyonel devrimcilerden oluşan disiplinli bir parti öncülüğünde ulaşılabileceğini söyledi. Marx sanayi işçileri devrim yapacak diyordu, Lenin ise Rusya’da ezici çoğunluğu köylüler teşkil ettiği için köylüleri de devrimci sürece dahil etti. Marx devrimin ardından üretim araçları emekçi halka devredilecek diyordu, Lenin ve arkadaşları ise Rusya’nın sosyalizme ancak “devlet kapitalizmi” aşamasından sonra geçebileceğini savundu.

Lenin’in temin ettiği “teorik ruhsat” sayesinde, 1917’den itibaren 20.yüzyılın büyük bölümünde ve dünyanın her yerinde yeni sosyalist rejimler iş başına geldi. Marksist teoriye uygun bir siyasi ve sosyal yapıya sahip olmayan ülkelerde kurulan bu rejimlerin adları sosyalistti ama yalnızca proletaryanın ürettiği artı değere el koyan kapitalistlerin yerini parti bürokrasisi almıştı, o kadar.

Zaten “devlet kapitalizmi” aşamasından sosyalist aşamaya da geçilemedi. Emekçi kitlelerin yüzünü güldürecek bir ekonomik düzen........

© Karar