We kunnen wel wat luddisme gebruiken

Activist, (vakbonds)jurist

In het Nederlands wordt de term niet vaak gebruikt, maar in het Engels is de term ‘luddiet’ (luddite) een bekend scheldwoord. Het omschrijft iemand die uit angst, onwetendheid en conservatisme tegen nieuwe technologieën gekant is, een verwijzing naar de luddites die vooral tussen 1811 en 1817 machines in Engelse fabrieken sloopten. Wie voor luddiet wordt uitgemaakt, wordt niet alleen voor dom versleten, maar ook neergezet als een heilloos vechter tegen de bierkaai. Het is een term die weer aan populariteit wint om de critici van cryptomunten, NFT’s en large language models (zogenaamd ‘AI’) te omschrijven.

De historische luddietenDit alles doet de echte luddieten geen recht. Om hun werkelijke strijd te begrijpen moeten we weten hoe het leven van een arbeider was vóór 1811. De meeste ambachtslieden werkten in een systeem van gildes. Dit waren beroepsorganisaties die bepaalden wie een bepaald beroep mocht hebben, bijvoorbeeld door eisen te stellen aan de kwaliteiten van een gezel of meester. De gildeleden werkten vaak vanuit een werkplaats dichtbij huis, terwijl de gildemeesters het gilde bij stemming bestuurden.

De industriële revolutie veranderde deze machtsverhouding. De stoommachine van James Watt, de spinning jenny van James Hargreaves en nog veel andere machines zorgden ervoor dat (relatief) ongeschoolde arbeiders het werk konden doen dat voorheen door opgeleide ambachtslieden van de gilden gedaan werd. Die ongeschoolde krachten hadden weinig onderhandelingsmacht, en waren al blij dat ze een baan in de fabriek konden krijgen. Ze maakten dan wel producten van slechtere kwaliteit, maar die producten waren wel spotgoedkoop, waardoor de fabrieksbazen de ambachtslieden weg konden concurreren. Het waren voortaan de fabriekseigenaren, niet de gildemeesters, die bepaalden wie welke goederen mocht maken, waardoor ze lage lonen konden afdwingen en opstandige arbeiders konden straffen.

Het was die ontwikkeling........

© Joop