İyi olma durumu, salah ve karşılık beklenilmeden yapılan yardım olarak nitelenen iyilik kelimesinden türetilmiş “iyilikbilir”, “iyiliksever”, “iyimserlik”, “iyilik görmek”, “iyilik bilmek”, “iyiliği dokunmak”, “iyi geçinmek” “iyi kalpli olmak” gibi çok sayıda kelime ve deyim bulunmaktadır. (TDK, Sözlük, 1983, s. 606) Aynı kelimeyle ilgili atasözleri ve özdeyişler ise burada sayılamayacak kadar fazladır.

İyilikleri; amaçlara, araçlara, niyetlere, yapılış şekillerine ve hedef kitlelerine göre çeşitli gruplara ayırmak mümkündür. Bu çerçevede “pasif” ve “aktif” iyiliklerden de bahsedilebilir.  Buna göre kötülükten uzak durmak “pasif iyilik”, iyilik yapmak ise “aktif iyilik” olarak değerlendirilebilir. Ya da “Alt (temel/doğal iyilik), orta (davranışa dönüşmüş iyilik) ve üst (en yüksek iyilik) düzey” iyilikler diye bir tasnif de tercih edilebilir. Bu bağlamda sevgi, yardım ve îsâr yükselen iyilik seviyelerine örnek verilebilir. Bunların üçü de iyilik olarak değerlendirildiğinde sevgi; alt, yardım; orta, îsâr ise üst düzey bir iyilik demektir.

Beşerî bir iyilik olan sevgi (Aydeniz-Topaloğlu, 2016, s. 166), aktif/pozitif bir duygu olduğu için iyiliğin başlangıç aşaması olarak görülmelidir. Yardım ise bireyin fedakârlık yaparak kendi emeğiyle elde ettiklerinin bir kısmını başkalarıyla paylaşmasıdır. Bu durum sevginin davranışa dönüşmesini ifade eder. Îsâr ise en üst düzey iyilik olup fedakârlığın zirvesidir. Çünkü îsâr’ın temelinde, başkasını kendisine tercih etme, kendi hakkını başkasına tereddüt etmeden verme niyet ve eylemi yatar.

Nitekim Allah,........

© İnsaniyet