DİJİTAL KAPİTÜLASYON: BU KANUN KİMİN İÇİN HAZIRLANIYOR?
Yabancı dijital platformlara özel rejim, 1618 sayılı Kanun, rekabet, vergi ve tüketici hakları üzerine bir köşe yazısı
PEKİ BİZ BU YASAYI NEDEN ÇIKARIYORUZ?
Türkiye'de turizmi yeniden keşfetmişiz de haberimiz yokmuş.
Yarım asırdır seyahat acenteleri var. 1618 sayılı Kanun var. TÜRSAB var. Binlerce seyahat acentesi var. Bu insanlar turist getirmiş, otel doldurmuş, uçak kaldırmış, paket tur düzenlemiş, vergi ödemiş, istihdam yaratmış.
Türkiye'nin turizm geliri birkaç yüz milyon dolarlık ölçeklerden bugün on milyarlarca dolarlık devasa bir ekonomiye dönüşmüş.
Ama belli ki bir şeyi eksik yapmışız.
Booking'in kendisine uygun bir kanunu yokmuş!
İnsan öğrenince rahatlıyor.
Demek Türk turizminin yıllardır çözülemeyen temel meselesi buydu.
Kanun kamu yararı için yapılır. Öyleyse son derece basit bir soru soruyorum: Bu düzenlemenin kamu yararı nedir?
Tüketicinin hangi mevcut problemi çözülüyor? Türk otelcisinin hangi sorunu ortadan kaldırılıyor? Türk seyahat acentesinin hangi ihtiyacı karşılanıyor? Turizm sektörünün hangi yapısal problemi çözülüyor? Devletin hangi vergi kaybı engelleniyor?
Bunların her birinin cevabını görmek istiyoruz.
Çünkü 1618 sayılı Kanun ortadayken aynı ekonomik faaliyet alanında yabancı dijital platformlar için ayrı bir hukuki koridor açıyorsanız, "dijitalleşiyoruz" demek yetmez.
Neden ayrı koridor? Kanun piyasayı mı düzenliyor, yoksa bazı oyuncuların piyasaya giriş şartlarını mı düzenliyor? Aradaki fark küçük değil.
YABANCI YÜZDE 30 ALINCA KÖTÜ, YERLİ ALINCA MİLLÎ Mİ?
Kanunun gerekçelerinden biri Türk otelcisini yabancı platformların yüksek komisyonlarından korumaksa alkışlarız.
Diyelim yabancı OTA otelciden yüzde 25-30 komisyon istiyor. "Olmaz!" diyoruz. "Otelcimizi koruyacağız."
Peki aynı otelciden aynı yüzde 30'u Türkiye'deki güçlü bir yerli OTA isterse ne olacak?
Orada müzik kesiliyor.
Komisyonun pasaportu mu var? Yüzde 30 yabancı platforma gidince sorun, yerli OTA'ya gidince millî ekonomi mi oluyor? Otelcinin hesabından çıkan 30 lira, karşıdaki şirketin bayrağını görünce miktar mı değiştiriyor?
Eğer problem yüksek komisyon ise yüksek komisyonu düzenleyin. Eğer problem piyasa hâkimiyeti ise piyasa hâkimiyetini düzenleyin. Eğer problem tüketiciyse tüketiciyi koruyun.
Ama şirketin milliyetine göre hukuk yazmaya başladığınız anda karşımıza çok daha eğlenceli bir problem çıkıyor. Çünkü şirketlerin milliyet değiştirmesi insanlardan çok daha kolay.
ETS'NİN OTA KURMASINA GEREK YOK Kİ; ZATEN ONLINE!
Tam burada soruyu doğru kuralım.
"ETS yarın bir OTA kurarsa ne olur?" değil.
ETS zaten çevrim içi rezervasyon ve satış yapan, dijital kanalları faaliyetinin merkezinde kullanan büyük bir turizm oyuncusu. Dolayısıyla sorulması gereken soru şudur:
Mevcut dijital faaliyet yabancı bir tüzel kişiliğin üzerine geçirilirse ne olacak?
Diyelim ki Türkiye'deki bir turizm grubu mevcut dijital satış faaliyetinin tamamını veya bir bölümünü Karadağ'da ya da başka bir ülkede kuracağı bir şirkete devretti.
Web sitesi aynı. Marka aynı. Müşteri aynı. Türkiye'deki........
