İcra dosyaları bazen yıllarca rafta bekler. Alacaklı vekili arada bir dosyayı açar, bir dilekçeyle "dosyanın yenilenmesini" ister, sonra yeniden kapanır. Bu, uygulamada o kadar sık görülen bir refleks haline gelmiştir ki, çoğu zaman gerçek bir icra işlemi yerine geçtiği düşünülür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.04.2026 tarihli, E.2025/349, K.2026/253 sayılı kararı, tam da bu refleksin hukuken hiçbir şey ifade etmediğini; bonoya dayalı bir takipte zamanaşımını kesecek olanın dosyanın "yenilenmesi" değil, takibin ilerlemesine hizmet eden somut bir icra işlemi olduğunu ortaya koymaktadır. Kararın arka planında sekiz yılı aşkın süredir devam eden, dört ayrı yargı merciinin birbirinden farklı sonuçlara ulaştığı bir uyuşmazlık yatmaktadır.

II. Sekiz Yıllık Bir Takibin Öyküsü

Uyuşmazlığın kaynağı, alacaklının borçlu aleyhine bonoya dayalı olarak başlattığı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takiptir. Ödeme emri borçluya 24.04.2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. Alacaklı vekili 28.08.2018'de bankalara haciz ihbarnamesi gönderilmesini ve borçlunun malvarlığının sorgulanmasını istemiş, ardından 25.09.2018'de borçlunun adresinde haciz talep etmiştir; ancak evde bulunan eşyalar "lüzumlu eşya" sayıldığından fiilen haciz yapılamamıştır. Ertesi gün, 26.09.2018'de alacaklı vekili icra müdürlüğünden kesin aciz vesikası verilmesini talep etmiş, icra müdürlüğü ise bir gün sonra bu talebi reddetmiştir — çünkü borçlunun üzerine haciz konulmuş ama henüz satılmamış bir aracı ve bir taşınmazı bulunmaktadır; kıymet takdiri ve satış yapılmadan borcun ne kadarının karşılanacağı bilinemeyeceğinden, ortada "kesin" bir aciz söz konusu değildir.

Alacaklı bu ret işlemine karşı şikâyet yoluna başvurmuş, Akçaabat İcra (Hukuk) Mahkemesi 10.05.2019 tarihli kararıyla şikâyeti reddetmiştir — yani icra müdürünün ret kararı onanmış, kesin aciz vesikası verilmemiştir. Ne var ki kararın gerekçe kısmında, işin garibi, "25.09.2018 tarihli haciz tutanağının kesin aciz vesikası niteliğinde olduğu" yazılmıştır. Hüküm ile gerekçe arasındaki bu çelişki, istinaf edilmeden 01.05.2023'te kesinleşen kararın içinde sessizce beklemiştir.

Bu arada alacaklı vekili, 15.12.2020'de icra dosyasının yenilenmesini talep etmiştir — başka hiçbir işlem yapmadan, sadece dosyanın "yenilenmesini" isteyen bir dilekçeyle. Daha sonra borçlu vekili icra mahkemesine başvurarak, bonodan doğan üç yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu ileri sürmüş ve icranın geri bırakılmasını istemiştir. İşte tam bu noktada, o çelişkili gerekçe cümlesi bütün ağırlığıyla ortaya çıkmıştır: eğer 25.09.2018 tarihli haciz tutanağı gerçekten kesin aciz vesikası sayılırsa, zamanaşımı süresi üç yıl değil yirmi yıl olacak ve borçlunun itirazı boşa çıkacaktır.

III. Bonoda Üç Yıl, Aciz Vesikasında Yirmi Yıl: Hukuki Çerçeve

Kambiyo senetlerinde zamanaşımı, alacaklının takip hakkını sonsuza kadar taşıyamayacağı ilkesine dayanır. Somut olayda senedin düzenlendiği ve takibin başladığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 6762 sayılı (mülga) Türk Ticaret Kanunu uygulanmıştır; ancak aynı ilke, hâlen yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 778. maddesiyle bonolara da uygulanan 749 ilâ 751. maddelerinde bugün de aynen korunmaktadır. Buna göre poliçeyi (ve dolayısıyla bonoyu) kabul edene karşı ileri sürülecek istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m.749/1). Zamanaşımını kesen sebepler ise sınırlı sayıda düzenlenmiştir: "dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesi" (TTK m.750/1). Bu dört sebep dışında hiçbir işlem zamanaşımını kesmez; kesilme hâlinde ise kesen işlem yalnızca kime karşı yapılmışsa onun hakkında hüküm ifade eder ve aynı uzunlukta yeni bir süre işlemeye başlar (TTK m.751).

Borçlunun bu zamanaşımı def'ini nasıl ileri süreceği ise 2004........

© Hukuki Haber