15 Ağustos 2026 Tarihli Yönetmeliğin Sigorta Hukuku Boyutu: Bağımsız Ekspertiz Şartı, Yargı Kararı Olmadan Değer Kaybı Tahsili Yasağı ve İşletmenin Güvence Yükümlülüğü

Ticaret Bakanlığınca hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanuna dayanılarak çıkarılan ve 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek olan Yönetmelik; ilk bakışta bir sektör düzenlemesi — yetki belgesi, asgari filo, bilgi sistemi ve platform yükümlülükleri — görünümündedir. Ne var ki metnin 12 ilâ 16. maddelerinde kurulan yapı, uygulamacılar bakımından çok daha önemli bir dönüşüme işaret etmektedir: kiralık araç hasarlarına ilişkin uyuşmazlıkların ispat ve tahsil rejimi, sigorta hukukunun yerleşik standartlarına bağlanmaktadır. Bu çalışmada Yönetmeliğin sigorta ve tazminat hukuku pratiğine dokunan hükümleri incelenecek; özellikle değer kaybı talebinin yargı kararı şartına bağlanması hükmünün doğurduğu sorular tartışılacaktır.

II. HASAR SORUMLULUĞUNDA YENİ İSPAT REJİMİ: BAĞIMSIZ EKSPERTİZ VE BELGE ZİNCİRİ

Yönetmeliğin 16. maddesi, kiracıdan hasar veya arıza bedeli talep edilebilmesini dört kademeli bir ispat düzenine bağlamıştır. İlk olarak, meydana gelen hasarın ve maliyet tutarının 'yetkili ve bağımsız bir ekspertiz raporu' ile belgelendirilmesi zorunludur; işletmenin kendi personeli veya doğrudan ya da dolaylı bağlantılı kişilerce hazırlanan raporlar ispat aracı olarak kullanılamaz (m. 16/5). İkinci olarak, taşıt teslim belgesi ve taşıt iade belgesi düzenlenmeyen kiralamalarda ve iade belgesinde belirtilmeyen hasarlar için kiracıdan bedel talep edilemez (m. 16/6); fiziki karşılaşma olmaksızın yapılan iadelerde, aracın bırakılmasından sonra oluşan hasarlardan kiracı sorumlu tutulamaz (m. 16/7). Üçüncü olarak, kira süresi içinde ortaya çıkan arızaların kiracıdan kaynaklandığını ispat külfeti işletmeye yüklenmiş; ispat edilemeyen arızanın kiracıdan kaynaklanmadığı karine olarak kabul edilmiştir (m. 16/4). Nihayet, kiracıdan kaynaklanmayan hasar ve arızalarda onarım masrafı, değer kaybı ve kira (kazanç) kaybı adı altında hiçbir bedel istenemeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır (m. 16/8).

Bu yapı, sigorta hukukçularına tanıdık gelecektir: bağımsız eksper raporu şartı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ekosistemindeki tarafsız hasar tespiti anlayışının kiralama ilişkisine taşınmasıdır. Uygulamada işletmelerin kendi 'hasar tespit tutanakları' ve anlaşmalı servis proforma faturalarıyla yürüttükleri tahsilat pratiği, 2027 itibarıyla ispat gücünü yitirecektir.

III. YÖNETMELİĞİN EN ÇARPICI HÜKMÜ: YARGI KARARI OLMADAN DEĞER KAYBI TAHSİLİ YASAĞI

Yönetmeliğin 16. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca; 'işletme ve kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde........

© Hukuki Haber