Bir malpraktis dosyasında hekimin sorumluluğunu belirleyen tek unsur, müdahalenin tıp kurallarına uygun yapılıp yapılmadığı değildir. Bazen ameliyat öncesinde kullanılan tek bir cümle, paylaşılan bir “öncesi-sonrası” fotoğrafı veya hastaya WhatsApp üzerinden verilen güvence, yıllar sonra dava dosyasının en tartışmalı deliline dönüşebilir.

Hekim, tıbbi uygulamasında gerekli özeni göstermiş olsa dahi dijital mecralarda “0 sonuç”, “iz kalmaz”, “kesin memnuniyet” veya “garantili değişim” gibi ifadeler kullanmışsa uyuşmazlığın hukuki çerçevesi ağırlaşabilir. Çünkü mahkeme yalnızca ne yapıldığına değil, hastaya ne vaat edildiğine, risklerin nasıl anlatıldığına ve dijital iletişimin yazılı onamla çelişip çelişmediğine de bakabilir.

Sosyal medya paylaşımı neden malpraktis dosyasının parçası olur?

Instagram gönderileri, hikayeler, internet sitesi açıklamaları, WhatsApp yazışmaları ve diğer dijital kayıtlar yalnızca tanıtım faaliyeti değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi kapsamında uyuşmazlığa ilişkin bilgi taşıyan elektronik veriler “belge” niteliğinde değerlendirilebilir.

Bu nedenle bir paylaşımın amacı reklam yapmak, hastayı bilgilendirmek veya yalnızca sosyal medya etkileşimi sağlamak olsa bile dava aşamasında farklı bir anlam kazanması mümkündür. Paylaşım;

-Hastaya belirli bir sonuç vaat edildiğini,

-Komplikasyonların küçümsendiğini,

-Aydınlatmanın eksik yapıldığını,

-Belirli bir estetik görünümün taahhüt edildiğini,

-Sağlık hizmetinin ticari üstünlük diliyle sunulduğunu

göstermek amacıyla dosyaya sunulabilir.

Burada temel mesele, paylaşımın tek başına hekimin kusurunu ispatlaması değildir. Asıl önem taşıyan, paylaşımın tıbbi kayıtlar, onam formu, mesajlaşmalar, hastanın beklentisi ve müdahalenin sonucu ile birlikte nasıl değerlendirildiğidir.

Öncesi-sonrası fotoğrafları hangi riskleri doğurur?

Öncesi-sonrası görselleri özellikle estetik cerrahi, diş hekimliği, saç ekimi ve medikal estetik alanlarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak bu görseller hukuken üç ayrı risk taşır.

Birincisi, görsel hastada belirli bir sonucun kendisinde de gerçekleşeceği beklentisini yaratabilir. Paylaşımda kullanılan metin, görselin sunuluş biçimi ve hasta ile yapılan görüşmeler birlikte değerlendirildiğinde örnek sonuç, bir “tanıtım materyali” olmaktan çıkıp sonuç taahhüdünün parçası olarak ileri sürülebilir.

İkincisi, ışık, açı, makyaj, filtre, pozisyon veya farklı çekim koşulları kullanılması yanıltıcı tanıtım tartışmasına yol açabilir. Görsellerin bilimsel ve objektif bilgi vermek yerine talep oluşturacak şekilde sunulması, reklam mevzuatı bakımından da risklidir.

Üçüncüsü, hastanın görüntüsü sağlık verisi ve kişisel veri niteliğindedir. Görüntünün paylaşılması için alınan izin, yalnızca “Fotoğrafımın kullanılmasına izin veriyorum.” şeklindeki genel bir ibareden ibaret olmamalıdır. Paylaşımın amacı, mecrası, kapsamı ve süresi bakımından ayrı, açık ve bilgilendirilmiş bir irade ortaya konulması gerekir.

Ayrıca hastanın izin vermesi, içeriğin reklam yasağına veya meslek etiğine aykırı olmasını kendiliğinden hukuka uygun hale getirmez.

“0 sonuç” ve “iz kalmaz” ifadeleri sonuç taahhüdü sayılabilir mi?

Genel tedavi ilişkisinde hekimin yükümlülüğü, hastayı mutlaka iyileştirmek değil; tıbbi standartlara uygun, dikkatli ve özenli davranmaktır. Bu ilişki çoğunlukla vekalet sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilir.

Buna karşılık estetik amaçlı müdahalelerde belirli bir sonucun açık biçimde vaat edilmesi, eser sözleşmesine ilişkin tartışmaları güçlendirebilir. “0 sonuç”, “iz kalmaz”, “kesin başarı”, “kusursuz görünüm”, “garantili sonuç” veya “sıfır risk” gibi ifadeler, hekimin yalnızca özen değil, belirli bir sonuç taahhüt ettiği iddiasına dayanak yapılabilir.

Ancak her iddialı reklam cümlesinin otomatik olarak sözleşmenin niteliğini değiştireceği söylenemez. Müdahalenin amacı, hasta ile yapılan bireysel görüşmeler, sözleşme ve onam metinleri, kullanılan........

© Hukuki Haber