TÜRK CEZA KANUNU, DOKTRİN VE YARGITAY İÇTİHATLARI ÇERÇEVESİNDE İNCELEME

Ceza hukukunda manevi unsur, suçun oluşumunda belirleyici unsurlardan biridir. Failin fiile ilişkin iradesinin ve öngörüsünün niteliği, uygulanacak suç tipini ve yaptırımı doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda olası kast ile bilinçli taksir arasındaki ayrım, uygulamada en fazla tartışma yaratan konulardan biri olmuştur. Özellikle ölüm ve yaralama ile sonuçlanan trafik kazaları, iş güvenliği ihlalleri ve tehlikeli davranışlardan kaynaklanan olaylarda mahkemeler, failin hangi manevi unsurla hareket ettiğini belirlemekte güçlük yaşamaktadır. Çalışmada Türk Ceza Kanunu hükümleri, öğretide ileri sürülen görüşler ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararları ışığında olası kast ve bilinçli taksir arasındaki temel farklılıklar incelenmektedir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, suçun manevi unsurunu kast ve taksir olmak üzere iki ana başlık altında düzenlemiştir. Bunun yanında kanun koyucu, kastın özel görünüm biçimi olarak olası kasta; taksirin ağırlaştırılmış şekli olarak ise bilinçli taksire yer vermiştir.

Her iki kurumun ortak noktası, failin neticeyi öngörmesidir. Buna rağmen hukuki sonuçları oldukça farklıdır. Olası kastta fail neticeyi kabullenirken, bilinçli taksirde neticenin meydana gelmeyeceğine güvenmektedir. İşte uygulamadaki en büyük tartışma da bu psikolojik ayrımın nasıl tespit edileceği noktasında ortaya çıkmaktadır.

Türk Ceza Kanunu'nun 21/1. maddesine göre kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

Kastın iki temel unsuru bulunmaktadır:

Bilme unsuru, failin gerçekleştirdiği hareketin hukuki anlamını kavramasını ifade eder. İsteme unsuru ise suç teşkil eden neticenin meydana gelmesini irade etmektir.

"Kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi halinde olası kast vardır."

Bu düzenleme, doğrudan kasttan farklı olarak neticenin kesin istenmesini değil, neticenin gerçekleşmesinin göze alınmasını esas almaktadır.

Doktrinde olası kast;

neticenin kabullenilmesi,

neticenin kabullenilmesi,

neticeye kayıtsız kalınması,

neticeye kayıtsız kalınması,

"olursa olsun" anlayışı

"olursa olsun" anlayışı

şeklinde açıklanmaktadır.

Olası Kastın Unsurları

1. Neticenin öngörülmesi

Fail meydana gelebilecek........

© Hukuki Haber