2026 itibarıyla İstanbul'daki icra dairelerine düşen dosyaların önemli bir kısmı hâlâ çek ve senetten kaynaklanan alacaklar. Bir esnaf elinde karşılıksız çıkan bir çekle icra dairesinin kapısını çaldığında ya da bir borçlu eline geçen ödeme emrini anlamlandıramadığında, karşılarına çıkan süreç genel icra takibinden oldukça farklı işliyor. Çünkü kanun, çek ve senet gibi kambiyo senetlerini özel bir kategoriye alıyor ve alacaklıya normalden çok daha hızlı, borçluya ise çok daha kısa süreli bir savunma imkânı tanıyor.

Bu farkı bilmemek, her iki taraf için de ciddi hak kayıplarına yol açabiliyor. Alacaklı yanlış takip yolunu seçtiğinde zaman kaybediyor; borçlu ise elindeki 5 günlük itiraz süresini kaçırdığında mal varlığının haczedilmesine engel olamıyor. Bu yazıda her iki tarafın da bilmesi gereken hakları ve süreci, güncel İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri çerçevesinde ele alıyoruz.

Kambiyo Senedi Nedir, Neden Ayrı Bir İcra Yolu Var?

Çek, bono (senet) ve poliçe, hukuken kambiyo senedi olarak adlandırılıyor ve Türk Ticaret Kanunu'nda aranan şekil şartlarını taşımaları hâlinde "kesin bir borç ikrarı" niteliği taşıyor. Örneğin elinde vadesi geçmiş, karşılığı ödenmemiş bir bono bulunan bir tedarikçi düşünelim: müşterisinin borcu ayrıca ispatlamasına gerek kalmadan, doğrudan icra dairesine başvurup takip başlatabiliyor.

Kanun koyucu bu senetlere neden bu kadar güç tanıyor? Çünkü kambiyo senetleri ticari hayatın güven mekanizması. Bir çek veya senet elden ele dolaşabildiği, üçüncü kişilere ciro edilebildiği için, bu senede bağlanan alacağın tahsili de sıradan bir borç ilişkisinden daha hızlı ve öngörülebilir olmak zorunda. Bu yüzden İİK, "kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu" adı verilen ayrı bir bölüm ayırmış durumda.

Alacaklının Yolu: Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Takibi

Kambiyo senedine dayalı takipte alacak miktarı ve faiz hesabı büyük önem taşır.

Alacaklı, elindeki çek veya senedin kambiyo vasfını taşıdığından eminse, icra dairesine başvururken bunu açıkça belirtmeli ve talebini "kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu" olarak işaretlemeli. Diyelim ki bir mobilyacı, müşterisine sattığı ürün karşılığında aldığı 6 aylık vadeli bir bonoyu tahsil edemedi. Vade........

© Hukuki Haber