Bilindiği üzere TMK’nın 605. ve 606. maddeleri gereği mirasçı üç ay içinde hiçbir gerekçe göstermeden mirası reddedebilir. Eğer tereke borca batıksa ve bu durum mirasçı tarafından açıkça bilinmekte ise, ret hakkının kullanılmasına da gerek yoktur. Çünkü kanun koyucu, terekenin kendiliğinden (hükmen) reddedilmiş sayıldığını kabul etmiştir. Mirasçı, terekenin borca batık olduğunu bilmese bile, hükmen reddin sonuçlarından yararlanır.

Ancak bazen tereke, açık ve kesin bir durum ifade etmediğinden mirasçı, ret hakkını kullanıp kullanmamakta tereddüde düşer. Bu durumda TMK’nın 619. ve devamı maddelerinde ret hakkı bulunan mirasçıya güvenli bir karar verebilmesi için, terekenin defterinin tutulması isteme hakkı tanınmıştır. Bu şekilde mirasçı, terekenin mevcut durumunu bildiği için bilinçli olarak ret hakkını kullanıp tereke borçlarından şahsi malvarlığı ile sorumlu olmaktan kurtulacak, deftere göre kabul ettiğinden, borçlar ödendikten sonra, geriye kalanı almak hakkını kazanır.

“...uyuşmazlık; icra takip borçlusunun mirasçılarının, takip tarihinden önce terekenin resmi defter tutulması yolu ile tespitini talep etmeleri halinde 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 625. maddesi uyarınca, takibin ertelenmesine mi, yoksa iptaline mi karar verilmesi gerektiği noktasında toplanmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki; miras açılınca mirasçılar, külli halef olarak, aktif ve pasifi ile terekeyi iktisap (TMK 599) ederler. Mirasçının öz mal varlığı ile tereke bir bütün haline gelmiş olur. Bunun, bazı hallerde sakıncalı olacağını gözeten kanun koyucu, yarar dengesinin sağlanması için tedbirler almak gereğini duymuştur.

Terekenin, mirasçıyı külfet altına sokacağı konusunda mirasçı yeterli bilgi veya kanaate sahip ise, üç ay içinde hiçbir gerekçe göstermeden mirası reddedebilir (TMK 605, 606).

Eğer tereke borca batıksa ve bu durum mirasçı tarafından açıkça bilinmekte ise, ret hakkının kullanılmasına da gerek yoktur. Çünkü kanun koyucu, terekenin kendiliğinden (hükmen) reddedilmiş sayıldığını kabul etmiştir (TMK 605). Mirasçı borca batıklığı bilmese bile, hükmen reddin sonuçlarından yararlanır.

Bazen tereke, açık ve kesin bir durum ifade etmez. Bu hallerde mirasçı, ret hakkını kullanıp kullanmamakta tereddütte düşer. İşte bu haklı şüphe karşısında kabul veya ret konusunda güvenli bir karara varmasını sağlamak için, terekenin defterinin tutulması öngörülmüştür (TMK 619 vd.). Bu yolla mirasçı, bilinçli olarak ret hakkını kullanıp tereke borçlarından şahsi mal varlığı ile sorumlu olmaktan kurtulacağı gibi, deftere göre kabul etmekle de borçlar ödendikten sonra, geriye kalanı almak hakkını kazanır.

Defter tutma işleminin yapıldığı sürece, ancak telafisi (gecikmesi) terekenin zararına olan idari tasarruflar yapılabilir. Resmi defter tutulması devam ettiği sürece miras bırakanın borçları için icra takibi yapılamaz, yapılmakta olan icra takibi durur, bu süre içinde zamanaşımı işlemez. Acele haller dışında, davalara devam edilemeyeceği gibi, yeni dava da açılamaz (TMK 625).

Bu genel açıklamaların ışığında somut olaya gelince, davacıların murisi ...’in 23.05.2009 tarihinde vefat ettiği, davacılar tarafından... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin dosyası ile 18.06.2009 tarihinde terekenin resmi defterinin tutulması ve terekeye temsilci atanması için talepte bulunulduğu ve... İcra Müdürlüğünün dosyası ile... mirasçıları olan davacılar aleyhine 06.08.2009 tarihinde uyuşmazlık konusu ilamlı takibin başlatıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere TMK’nın 625/1. maddesi uyarınca resmi defter tutulması devam ettiği sürece miras bırakanın borçları sebebiyle icra takibi yapılaması mümkün bulunmadığından resmi defter tutulması isteminden sonra başlatılan icra takibinin iptaline karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca; yerel mahkemenin, TMK’nın 625. maddesi uyarınca resmi defter tutma işleminin devamı müddetince terekenin borçları sebebiyle icra takibi yapılamayacağı gerekçesi ile takibin iptaline dair verdiği kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır...”[1]

“...Davacının defter tutulmasına dair isteği, 4721........

© Hukuki Haber