“Dijitalleşme bir “proje” değil, kurumsal kültür değişimidir. Başarı için eğitim yöneticilerinin, öğretmenlerin, öğrencilerin ve anne babaların bu süreci içtenlikle desteklemesi gerekir. Söylemek bile gereksiz, dijital dönüşüm için değişim liderliği, direnç yönetimi, işbirliği ve vizyon açıklığı yaşamsal önemdedir.”

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Şimşek ile eğitimde dijitalleşmeyi konuştuk.

Eğitimde dijitalleşmeden ne anlamak gerekir?

Dijital teknolojiler, özünde bilgisayar bulunan ve sayısal kodlamalara dayalı işlem yapan teknolojilerdir. Konuya bu açıdan baktığımızda İnternet, Web, sosyal medya, çevrimiçi platformlar, öğrenme analitikleri, sanal gerçeklik ve yapay zeka gibi uygulamalar birer dijital teknolojidir. Eğitimde dijitalleşme, bu ortamların eğitsel süreçlerde yaygın ve başat biçimde kullanılmasıdır. Basitçe derslerde etkileşimli tahtadan yararlanmak, sınıfa tablet sokmak, basılı materyalleri PDF dosyasına dönüştürmek ya da yüz yüze dersleri çevrim içi ortama taşımak dijitalleşme için yeterli değildir.

Dijitalleşme, eğitimin tüm boyutlarının dijital teknolojiler aracılığıyla yeniden yapılandırılması anlamına gelir. Burada birinci boyut teknolojiktir. Öğrenme yönetim sistemleri, veri analitiği ya da yapay zekâ destekli uygulamalar öğrenme süreçlerini yalnızca dijital ortama taşımakla kalmaz; veri üretir, geribildirim sağlar ve kişiselleştirme olanağı sunar. Asıl dönüşüm ikinci boyut olan eğitsel düzeydedir çünkü dijitalleşme, öğretmen merkezli ya da aktarımcı modelden, öğrenci merkezli ya da esnek öğrenme tasarımlarına geçişi olanaklı kılar. Eş-zamanlı ve eş-zamansız öğrenme, uyarlanabilir içerikler ve veri temelli geri bildirim bu dönüşümün önemli parçalarıdır. Üçüncü boyut yönetimseldir. Eğitim yöneticileri artık kararlarını sezgiye ya da yargıya değil, veriye ve olguya dayandırmak durumundadır. Öğrenme analitikleri, erken uyarı sistemleri ve otomasyon süreçleri bu bağlamda değer kazanmaktadır. Son olarak dijitalleşme kültürel bir dönüşümdür. Dijital etik, veri güvenliği, mahremiyet ve erişim eşitsizliği gibi konular eğitimde dijitalleşme tartışmalarının merkezinde yer almaktadır.

Kısacası eğitimde dijitalleşme, teknolojik araçların kullanımı ya da entegrasyonundan çok, öğrenme ekosisteminin bütünsel olarak dönüşümüdür.

Eğitimde dijitalleşmenin olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir?

Eğitimde dijitalleşme çok boyutlu bir dönüşüm olduğu için bünyesinde hem önemli fırsatları hem de kayda değer riskleri barındırmaktadır. Bunu akılcı ve dengeli bir çerçevede değerlendirmek gerekir.

Eğitimde dijitalleşmeye olumlu yönden bakıldığında; dijitalleşme öncelikle erişim ve esneklik sağlar. Coğrafi engeller büyük ölçüde ortadan kalkar; öğrenciler zamandan ve mekândan bağımsız öğrenebilir. Özellikle açık ve uzaktan öğrenme modelleri bu alanda büyük kolaylık getirir. İkinci olarak dijitalleşme kişiselleştirilmiş öğrenme olanağı sunar, bu da uygulamada fırsat eşitliği ve verimlilik üretir. Veri temelli sistemler öğrencinin koşullarına, hızına, özelliklerine, performansına ve ilgi alanlarına göre içeriği başarıyla uyarlayabilir. Öğrenme analitikleri sayesinde erken uyarı sistemleri kurulabilir. Üçüncü olarak dijitalleşme etkileşimli içerik sağlar. Simülasyonlar, artırılmış gerçeklik uygulamaları, dijital öğrenme nesneleri, Web araçları, yapay zeka destekli uygulamalar öğrenmeyi daha güdüleyici ve deneyimsel hale getirebilir. Dördüncü olarak dijitalleşme veri temelli karar verme kültürünü güçlendirir. Eğitim yöneticileri öğrenci performansına ilişkin değerlendirmeleri yalnızca öğretmen gözlemlerine dayalı yapmak yerine verilere dayalı biçimde daha sistematik olarak yapabilir.

Ancak dijitalleşmenin olumsuz yönleri ya da riskleri de vardır. En önemli sorunlardan biri dijital eşitsizliktir. İnternet erişimi, aygıt sahipliği ve dijital okuryazarlık düzeyi herkes için eşit değildir. Bu durum fırsat eşitsizliğini azaltmak yerine daha da derinleştirebilmektedir. İkinci olarak eğitsel yüzeyselleşme riski vardır. Teknoloji araç odaklı kullanıldığında, öğretim tasarımı zayıflayabilir. Örneğin, hazır bir elektronik materyali sisteme yüklemek ya da bir İnternet sitesinin adresini vermek dijitalleşme sayılmaz. Üçüncü olarak veri güvenliği ve etik sorunlar gündeme gelmektedir. Öğrenci verilerinin nasıl toplandığı, saklandığı, paylaşıldığı ve kullanıldığı önemli bir tartışma alanıdır. Burada kişisel verilerin korunması ve özel yaşamın gizliliği önem kazanmaktadır. Dördüncü olarak insani etkileşimin azalması riski vardır, bunun da sonucu dijital bağımlılıktır. Tümüyle çevrimiçi ortamlarda kişilerarası etkileşim, aidiyet ve sosyal öğrenme zayıflayabilmektedir. Eğitim, özü itibariyle insana özgü bir eylemdir fakat dijital ortamlarda bu durum çoğu zaman göz........

© HalkTV