Bir anne, çocuğunun saçını koklar, öper, o kokuyu ciğerlerine çeker gibi içine çeker. Aynı anne, akşam sofrada çorbasının içinde bir tel saç bulduğunda yüzünü buruşturur, tabağı iter, iştahı kaçar. Aynı saç. Aynı koku belki. Ama biri sevgi, öbürü tiksinti. Aradaki fark, saçın kendisinde değildir. Aradaki fark, saçın nerede olduğundadır.

Pislik nedir? Çoğu zaman bu soruya bir madde listesiyle cevap veririz: kir, leke, çöp, atık. Oysa pisliğin tanımı madde değildir, konumdur. Pislik, bulunmaması gereken yerde bulunan şeydir, ya da kişidir. Kendi başına kötü olmayan bir şey, sadece yanlış yerde durduğu için pislik hâline gelir.

Saç, başımızdayken bir güzelliktir, hatta sevdiğimiz birinin saçı bir sevgi nesnesidir. Aynı saç, yemeğimizin içinde bir iğrenme nesnesidir. Toprak, tarlada bereket, bahçede hayattır; aynı toprak, temiz bir masanın üzerinde kirdir. Ateş, ocakta ısıtır, ekmek pişirir; aynı ateş, yatak odamızda felakettir. Hiçbir örnekte maddenin kendisi değişmedi. Değişen, yerdir.

Bu, aslında sadece bir gözlem değil, derin bir hikmettir. Allah Teâlâ hiçbir şeyi boşuna, amaçsız yaratmamıştır; her şeye bir yer, bir görev, bir konum tayin etmiştir. Fıtratın kendisi bir düzen ilkesidir; her şeyin bir yerde durması, her şeyin bir yerde durmaması gerektiğini de içinde taşır. Pislik dediğimiz şey, çoğu zaman kötü bir özün değil, bozulmuş bir düzenin işaretidir.

Burada bir ayrımı netleştirmek gerekir: Fıkıhta bazı şeyler, bulundukları yerden bağımsız olarak, zatı itibariyle necistir; kan, idrar gibi. Bu yazının konusu ondan farklıdır. Burada konuştuğumuz, insanın vicdanında ve toplumun düzeninde beliren bir başka pislik türüdür: yerinden çıkmış olanın pisliği. Ve bu tür pislik, çoğu zaman maddi değil, ahlakidir.

Ama bu ilkenin bir de ters yüzü vardır, belki daha az fark edilen ama en az o kadar hikmetli olan yüzü: bazen pislik gibi görünen şey, aslında tam da bulunduğu yerde bir nimettir.

Toprağı düşünelim. Elbisemize bulaşan toprak bizi rahatsız eder, hemen silkeleriz. Ama su bulunmadığında, Allah Teâlâ aynı toprağı bir kolaylık, bir temizlik vasıtası olarak sunar:

"Temiz bir toprakla teyemmüm edin; yüzünüzü ve ellerinizi onunla meshedin."

Kirli sayılan bir........

© Habername