İLK AZILI SİYONİSTLER FİLİSTİN'DE
Bir önceki yazımda siyonizmin azılı öncüsü Zeev Jabotinsky'nin hayatını kaleme almıştım. Bu yazım da aslında isim olarak olmasa da muhteva açısında bu yazının devamıı niteliğindedir.
Joseph Trumpelder (1880-1920)J. Trumpelder, siyonistlerin kahraman ilan ettikleri ilk isimdir. 1880'de Rusya'nın Piatygorsk şehrinde dünyaya geldi. 1902'de Rus ordusuna katıldı ve iki yıl sonra Rus-Japon Savaşı'nda görev aldı. Artur Limanı Kuşatması sırasında sol kolunu kaybetti ve hapsedildi. Bir süre sonra serbest bırakıldı. Savaşta gösterdiği azim ve cesaretten dolayı Çar Yönetimi tarafından üstün hizmet payesi ile onurlandırdı. 1912'de vaadedilmiş vatan olarak kabul ettiği Filistin topraklarına geçti ve Degania (Deganya) denilen ilk kitbuzz yani adaptasyon kampı formatındaki çiftlik tarzı tarım yerleşkesinde yaşadı.I. Dünya Savaşı patlak verdiği esnada Osmanlı vatandaşlığı müracatını/hakkını reddedip, İngiliz Kuvvetleri bünyesinde müttefik güçlere dahil oldu. Burada 1915'te Siyon Katır Birliği'ni kurdu ve bu birlik ile Gelibolu'da Osmanlı'ya karşı Çanakkale Savaşı'na katıldı. Savaştan sonra Rusya'ya döndü ve çeşitli kültürel faaliyetlerde bulundu. 1918'de Rus-Sovyet Devrimi'ne şahitlik etti. Aynı dönemde vaadedilmiş ülkede tarımsal yaşam adaptasyonu öncü gençlik organizasyonu He-Halutz'u kurdu. Vaadedilmiş siyon ülkesine dönmesinin akabinde Araplar'la ilk çatışmaların yaşandığı ve bu sebeple siyonist Yahudiler tarafından kutsal sayılan Celile'deki Tel Hai Savunmasına katıldı. Burada 7 arkadaşıyla birlikte yaralandı. Kendisi ölümcül bir yara alarak yatağa bağımlı hale geldi. Ölüm döşeğindeki son sözü ise, "Boşverin! Bir ülke uğruna ölmek iyidir/güzeldir." oldu.BETARSiyoist gençlik hareketi olan Betar, ilk olarak 1923 yılında Letonya'nın başkenti Riga'da kuruldu. İsmi kurucusu olan Berit Trampeldor'un kısaltılmasıyla ortaya çıkmıştır. Özellikle 1930larda Doğu Avrupa genelinde önemli bir etkinlik elde etti. Betar, siyonizm eğitiminde, Yahudi dili ve kültürü öğretiminde, öz savunma methodlarında önemli bir rol oynadı. Aynı zamanda "Ürdün'ün her iki tarafında Vaadedilmiş Ülke (İsrail) kurma fikrini, tüm Yahudi göçmenlerin zihnine aşılamayı, kazımayı başardı. Betar ideolojisi, siyonist dünyasında Zeev Jabotinsky'nin lejyonizm (siyonist askeri birlikleri) fikri ile Joseph Trompeldor'un yaşam ve ölümündenki kendileri adına liderlik ile kahramanlık misallerininin fikirler manada birleşiminden doğmuştur. 1923-1935 Arası FaaliyetlerBetar başlangıçta Aliyah denilen siyonist göçmen hareketinin 3.sünü gerçekleştirmeye öncülük edecek Doğu Avrupalı genç Yahudilerin eğilim gösterdiği bir akımdı. Daha önceki 1. Aliyah, 1800lerin sonlarında Doğu Avrupa ve Yemen bölgelerinden gerçekleşmiş ve bu yolla Filistin'e 25 bin civarında Yahudi getirilmişti. 2. Aliyah ise 1900lerin başlarında Rusya genelinden sosyalist fikirli gruplardan ve yine Yemen tarafından getirilen Yahudi göçmenlerden oluşuyordu. Bunların sayısı da yaklaşık 35 bin kadardı. Ancak her iki göçmen grubu da gerek fiziksel gerekse ruhsal ve mental açıdan Ortadoğu şartlarına alışık olmadıkları için kimi bedensel kimi ise psikolojik hastalıklar sonucu ya öldüler ya da dayanamayıp geldikleri ülkelere geri döndüler. Bu açıdan 3. ve sonraki Aliyahlar ve bu organizasyonların tertibini sağlayan Betar'ı adaptasyon ve savunma alanlarındaki çalışmaları açısından siyonizm tarihinde çok değerli kıldı.Doğu Avrupalı........
