Amerika’nın ve İsrail’in itibarlı gazetelerine göre, salı günü ABD ile Suudi Arabistan (SA) arasında Suudilerin Amerikan teknolojisiyle uranyum zenginleştirmesini hedefleyen bir anlaşma imzalandı. Cuma günü resmen duyurulması beklenen anlaşmanın ilginç yanı, zenginleştirilen uranyumdan silah üretilemeyeceği maddesi içermemesi.

Bugüne kadar imzalanan uranyum zenginleştirme anlaşmalarında, ki sayıları çok azdır, uranyumun sivil amaçlar için kullanılacağı ve bomba üretilemeyeceği kesin olarak belirtilirdi. Bu hükme uyulup uyulmadığını denetlemek üzere mekanizmalar kurulur ve denetçi olarak Dünya Atom Enerjisi Kurumu görevlendirilirdi.

Bırakın teknoloji transferi içeren anlaşmaları, yaptırımları kaldırmak ve ambargo uygulamamak için yapılan anlaşmalarda bile silah konusunda sınırlama, denetim mekanizması ve denetçi kurum belirtilirdi. Mesela kendi imkanlarıyla uranyum zenginleştiren İran ve Irak’a yaptırımları kaldırmak/hafifletmek için yapılan anlaşmalar böyledir.

Anlaşmaya ‘’Bomba yapamazsın’’ ve ‘’Bomba yapılmaya çalışılmadığını şunlar, şu yöntemlerle denetler’’ maddeleri koymamak, ‘’Bomba üretebilirsin’’ demek. Suudilerin, topraklarından çıkan uranyumu zenginleştirmek istedikleri sır değil. Yıllardır bunun peşindeler. İsrail’in nükleer silahları varken, İran nükleer silah üretmeye çalışırken, Suudilerin bir şey yapmadan seyretmeleri beklenemez.

Veliaht Prens Amerikan teknolojisini kullanarak, sivil amaçlarla uranyum zenginleştirme projesini, Biden’a da götürmüştü. Biden, sivil amaçlarla sınırlı olan, yasaklamalar ve denetim mekanizmaları içeren bir anlaşma yapmak için, Suudi Arabistan’ın İsrail’i resmen tanımasını ve İbrahim Anlaşması imzalamasını şart koşmuştu. Veliaht bu şartları kabul etmeyince anlaşma gerçekleşmemişti. Trump anlaşmadaki sınırlamaları kaldırdığı gibi İsrail’i tanınmasını ve İbrahim Anlaşması imzalanmasını da talep etmedi.

Bu anlaşma onaylanır ve uygulanmaya başlarsa, Ortadoğu’daki dengeler yerle bir olur. İran uranyum........

© Habererk