Soğuk Bürokratik Dilden Ana Şefkatine: Bir Medeniyet Tasavvurunun Dirilişi

Devlet dediğimiz yapı yalnızca hukuki bir organizasyon değil; bir medeniyetin kendini ifade ediş biçimidir. Devletin dili, milletin hafızasına kazınır. Üslubu, toplumun devlete bakışını şekillendirir. Gücü yalnızca kurumlarında değil; adaletinde, merhametinde ve kurduğu gönül bağında saklıdır.

Geçtiğimiz Perşembe günü Cumhurbaşkanımız, 81 vilayetimizin valisini Külliye’de topladı ve bana göre muhteşem bir konuşma yaptı.

Konuşmayı baştan sona canlı dinledim.

Ama hâlâ o sözlerin tesiri altındayım.

Çünkü dinlediğim şey sıradan bir bürokratik hitap değildi.

Bir zihniyet beyanıydı.

Bir devlet tasavvurunun ilanıydı.

Bir zamanlar bu ülkede “devlet” kelimesi vatandaşın zihninde mesafe demekti. Soğukluk demekti. Resmiyet demekti. Ulaşılmazlık demekti. Devlet dairesine girerken insanların sesi kısılır, bakışları yere iner, ceket düğmeleri iliklenirdi. Devlet yukarıdaydı; millet aşağıda. Devlet buyurur, millet susardı.

Nurettin Topçu’nun şu tespiti bu gerçeği anlatır:

“Devlet, millet için bir merhamet kurumu değilse, bir baskı aygıtına dönüşür.”

Modernleşme sürecinde bizde devlet çoğu zaman merhametin değil, disiplinin diliyle konuştu. Şefkat değil, mesafe üretti. Halkı anlamaya değil, hizaya getirmeye odaklandı.

Oysa geçtiğimiz Perşembe günü Külliye’de kurulan dil başka bir şey söylüyordu.

Bir ayrıntı vardı ki belki çoğu kişi fark etmedi; ama benim zihnimde yer etti.

Bir Cumhurbaşkanı, kendisine hiyerarşik olarak bağlı 81 ilin valilerine hitap ederken, klasik bir bürokratik dil kullanabilirdi. “Sayın valiler” deyip geçebilirdi. Devlet geleneğinde üst makam ile alt kademe arasında mesafeli bir üslup her zaman daha güvenli görülmüştür. Osmanlı’da “devletlü” (yüksek makam sahibi, devlet erkânından olan, itibarlı ve otoriteyi temsil eden kimse) hitapları, Cumhuriyet döneminde makam dili hep bu mesafeyi koruma refleksinin tezahürüdür.

Fakat o gün Külliye’de farklı bir ton vardı. Konuşmada defalarca şu hitap........

© Haber Vakti