Kadınların tarihe yazılmasında yapılan her çalışma çok kıymetli. Ressam Mihri’nin yaşamını konu alan ‘Kim Mihri’ belgeseli de onlardan biri. 2022 yılında çekilen ve 59. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Belgesel Film Ödülü’nü alan ‘Kim Mihri’ farklı şehirlerde izleyici ile buluşmaya devam ediyor. Belgeselin yönetmeni Berna Gençalp, yakın zamanda Pera Müzesi’ndeki gösterimde Mihri’nin İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nde (Kız Güzel Sanatlar Okulu) öğrencisi olan Nevzat Hanım’ın (Uras) torunu ile tanışmış. Bu tanışlıklık arşivi yok olan İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’ne dair bilgiler sunuyor. Nevzat Hanım’ın anatomi ders kitabını, eskizlerini, mektuplarını inceleyen Gençalp, Mihri’nin öğrencisine yazdığı ‘Beni hatırla’ notunu görüyor. Kadınların tarihin birer öznesi haline gelmelerinde unutulmamak ve üstlerindeki o karanlık perdeyi çekip atmak önem taşıyor.

Belgeselde Berna Gençalp Mihri Müşfik’in kim olduğu sorusunun peşine takılıyor ve 19.yüzyıl Osmanlısında yaşamış, sıradışı bir kadının yaşamını aydınlatıyor. Mihri’nin izini İstanbul’da sürmeye başlıyor ardından Roma, Paris ve New York'a gidiyor. İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nin (Kız Güzel Sanatlar Okulu) kurulmasına önayak olan, otoportreleriyle öne çıkan bir ressam Mihri. Birçok kız öğrenciye resim dersleri vermiş. Belgeselle ilgili sorularımızı Berna Gençalp yanıtladı.

RESSAM MİHRİ’NİN OTOPORTRELERİ

Belgeseli klasik bir üslupla değil, farklı biçimde, Ressam Mihri’yi keşfinizle anlatıyorsunuz. Aslında sorularla izleyiciyi yönlendiriyorsunuz. Böyle kurgulamaya nasıl karar verdiniz?

Çok zor karar verdim. İlk düşüncem Mihri’nin uğradığı haksızlığı yani unutulmuşluğu gidermek için onun uzmanlar tarafından anlatılmasını sağlamaktı. Ancak film o şekilde akmıyordu, bilgiler de bölük pörçük ve boşluklarla dolu olduğundan konular birbirine iyi bağlanmıyordu. Bir noktadan sonra çekirdek ekibimiz yani yapımcılarımız Berat İlk ve Yonca Ertürk ile senaryo danışmanımız Gülengül Altıntaş’ın yüreklendirmesi sonucu filmin içinde yer almamın film için faydalı olacağına ikna oldum. O noktadan sonra çekimleri de buna göre yapmaya yöneldik. Belgesel katılımcıları ile diyalog içinde olduğum yerlerin yanı sıra filmde özellikle mekân geçişlerinde yani Mihri’nin şehir ya da ortam değiştirmelerinde anlatıcı üst ses olarak yer aldım. Özellikle Mihri hakkında hüküm cümleleri kurmaktan kaçındım, ancak çok gerekli anlarda genel bilgi veren birkaç cümlem vardır, tüm filmde. Kendimi “bir bilen” değil, “merak eden” olarak konumlandırdım ki........

© Gazete Pencere