Orucun ilk günü. Biraz zor geçti. Geceler uzun, gündüzler kısa. Susuzluk yok, açlık biraz. Yaz oruçlarına göre  çok kolay. Cüzleri ve teravihleri düzenli takip edebilir miyim? İki teravih, bir cüz kaçtı. İman yara alınca amelin tadı olmuyor. Her şey kültürel ve geleneksel olarak güzel. Bu toprakların en ateisti bile müslümandır. Daha doğrusu müslüman olmak zorundadır. Tarkovski'nin Nostalji ve Bir Delinin Haykırışı enfes. Bergman bana daha yakın. Onda kendimi buluyorum. Nuri Bilge Ceylan'dan Bergman kokusu geliyor. Tarkovski'de dindarane bir hava, bir eda, bir ümit, bir itminan var. Tolstoy'a benziyor. Bergman daha filozof, daha agnostik, daha mütereddit. Çünkü Avrupalı. Şüphe Avrupa'nın çocuğu. Doğu her şeye rağmen dindardır, teselliye inanır. Ve ne kadar dahi olursa olsun doğulu kafadan umumiyetle aydınlık sadır olmuyor. Olsa bile karanlıkla karışık daha çok karanlığa benzeyen bir aydınlık oluyor. Bergman'ın sinema estetiği bambaşka. Tarkovski'nin şiirsel sinema. Sembolik bir anlatım. Bergman'da kuşku, tanrı sorunu, kötülük sorunu, tanrının uzaklığı, tanrının sessizliği, tanrının ilgisizliği var. Tarkovski'de insanlığın yozlaşması, yoldan çıkması, tanrıyı unutması, maneviyat yoksunluğu var. Son tahlilde Tarkovski bir vaizdir. Sanatkar bir vaiz. Bergman Dostoyevski, Tarkovski Tolstoy.

Hava güzel. İki ay sonra köy. Yollar çamurlu. Ev tarlanın içinde. Mecburen çamurdan geçiyoruz. Arabayla bir yere kadar. Köy bize göre değil. Daha doğrusu bana göre değil. Evi boyamak gerekiyor. Sıvalar yağmura karşı korumasız. Lüzumsuz masraf. Hayırlısı bulaştık bir defa. Ticaretten hiç anlamıyorum. Hayatım boyunca para, zenginlik, gelecek, ticaret, kazanç gibi şeyler düşünmedim. Kafamda hep din, cemaat, risale, Kur'an, kitaplar, düşünce, yazı, edebiyat gibi şeyler vardı. Onun için gerçek hayatın çok gerisinde kaldım. Yaşadığım toplum ile kafamdaki düşünceler arasında hiçbir ilişki yok. Para her şey gibi. Adam olmayanı bile adam ediyor. Adam olmayana adamlık dahi verebiliyor para. Cemil Meriç kitabının son halini dün yayınevine gönderdim. Mart ayında basacaklarını söylediler.........

© Gazete İpekyol