Kooperatifler, ekonomik ve sosyal dayanışma ile toplumsal kalkınmanın önemli kurumsal yapılarından biridir. Bu yapıların sağlıklı ve sürdürülebilir şekilde faaliyet gösterebilmesi, mali disiplinin sağlanmasına ve kayıt düzeninin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine bağlıdır. Genel kurula dolayısıyla ortaklara ve ilgili kamu kurumlarına (vergi, SGK ödemeleri vb.) karşı sorumluluğu bulunan kooperatif yönetim kurulunun, kooperatiflerde gerçekleştirilen tüm harcama ve ödemelerin açık, anlaşılır ve mevzuata uygun belgelerle desteklenmesini sağlaması büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda söz konusu işlemlerin ortaklar ve diğer paydaşların bilgisine sunulabilecek nitelikte ve denetime elverişli olması gerekmektedir. 

Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile kayıt dışı ekonominin önlenmesi ve mali disiplinin tesis edilmesi amacıyla tahsilat ve ödemelere ilişkin tevsik zorunluluğu getirilmiştir. Bu çerçevede, kooperatifler açısından tahsilat ve ödemelerin belgelendirilmesine ilişkin hususlar aşağıda açıklanmıştır.

Yasal Dayanak ve Yetki

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 257’nci maddesinin ikinci fıkrası ile Hazine ve Maliye Bakanlığına, mükelleflerin işlem ve faaliyetlerine ilişkin tahsilat ve ödemelerini banka, finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğu getirme ve bu zorunluluğun usul ve esaslarını belirleme yetkisi verilmiştir.  02.08.2024 tarihli ve 32620 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7524 sayılı Vergi Kanunları İle Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan değişiklik sonucunda bu yetki, belirli şartlar dahilinde mükellef olmayan kişileri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Kooperatiflerin Hukuki Statüsü ve Kapsama Girişi

Vergi Usul Kanunu’nun 177’nci maddesi uyarınca ticaret şirketleri birinci sınıf tüccar olarak sayılmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 124’üncü maddesinde ise kooperatiflerin ticaret şirketleri arasında yer aldığı açıkça düzenlenmiştir. Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde kooperatiflerin ticaret şirketi olduğu, dolayısıyla birinci sınıf tüccar sayıldığı ve bu nedenle Vergi Usul Kanunu mükerrer 257’nci madde........

© Gazete İpekyol