Sosyalist Arnavutluk 1990’ların başında çökerken geçmişin sembollerine karşı bir savaş başlar. Başta ülkenin kurucu önderi Enver Hoca’nın heykelleri olmak üzere pek çok eser yerle bir edilir ya da hurda olarak satılır. Burjuva liberal Batı basını o günlerde yıkılan heykelleri ‘yeni bir çağın başlangıcı’ ve ‘tiranlığın sonu’ şeklinde büyük bir coşkuyla duyurur.

Avrupa Birliği ve ABD’ye yakınlaşan Arnavutluk’u asıl bekleyenin özgürlükler dünyası olmadığı çok geçemeden anlaşılacaktır. Yine de henüz iç savaş, mülteci gemilerine doluşarak Avrupa’ya ucuz işçi gücü göçü, işsizlik, yozlaşmış siyaset, korkunç gelir eşitsizliği ve yoksulluk yakıcı bir şekilde Arnavutluk’u sarmadığı zamanlarda geçmişin simgelerine saldırmak epey popüler bir uğraş haline gelir. Fakat küçük bir köyde bulunan bir Enver Hoca heykelinin kaderi diğerlerinden farklıdır.

Köylüler heykeline sahip çıkıyor

Köylülerin sahip çıktığı Enver Hoca heykeli

Elbasan bölgesinde yer alan Labinot Mal köylüleri o gün bugündür nesilden nesile Hoca’nın Arnavutluk’taki son heykeline göz kulak oluyor. Yaklaşık altı bin nüfuslu bu köyde heykel, ahırı andıran bir depoda samanlar arasında saklanıyor. Bugün heykeli barındıran aynı taş duvarlar, 1940’larda Arnavutluk’u işgal eden faşistlere karşı savaşan Hoca’nın ta kendisinin köye gelişine tanıklık eder. Hem de ne geliş... Hoca liderliğindeki komünistler Arnavut Ulusal Kurtuluş Ordusu’nun kuruluşunu Labinot Mal’da ilan ederler. Hatta bugün heykelin bulunduğu duvarın öteki yanında. Bir zamanlar müze olarak kullanılan bina 90’larda yağmalanmaya başlanınca müze müdürü ve köylüler heykeli kurtarıp........

© Evrensel