Çok karmaşık ve iç içe geçmiş birçok sürecin birlikte ilerlediği bir dönemin içindeyiz bölge olarak. 

Arap ayaklanması ile birlikte Irak’ta, Suriye’de ve Lübnan’da iyice güçlenen İran için 2023’teki HAMAS’ın İsrail yerleşim birimlerine saldırısının ardından rüzgarın tersine döndüğünü farklı boyutlarıyla bu köşede birçok kez aktarmıştım. Arka planda İsrail’in olduğu ABD-İran savaşı bölgede İran’sız bir düzen dizaynının en açık göstergesi. Ancak son gelişmelere bakılırsa bu dizayn süreci İran’ın bölgedeki silahlı-siyasi vekil güçlerinin zayıflatılması ve İran’ın kendi sınırlarına kadar çekilmesi ile sınırlı kalmayacak. Mesela Trump, geçtiğimiz günlerde, Türkiye dahil bölgedeki ülkelerin İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyi öngören İbrahim Anlaşmalarına katılması gerektiğini söyledi. Bu açıklama “Trump bu, her şeyi söyleyebilir. İbrahim Anlaşmalarının ne olduğunu bilmiyor olabilir” yorumuyla savuşturulamayacak kadar önemli. Bölge ülkelerinin bir kısmı İsrail ile iyileştirilmesi gereken minimum düzeyde ilişkiyi bırakın İsrail’i resmi olarak tanımıyor(du). Peki Türkiye ne alaka? Sonuçta Türkiye, İsrail’i resmi olarak tanıyan ilk ülkelerden biri. İki ülke arasında zaman zaman krizler olsa da karşılıklı diplomatik misyonlar açık, askeri ve istihbarat ilişkisi oldukça derin. Türkiye neden imzalasın İbrahim Anlaşmalarını? Bu arada İbrahim Anlaşmalarının her ne kadar İsrail ile ilişki kurmak şeklinde genel bir hedefi olsa da içeriğinin ülkeye göre değiştiğini de belirtmek gerek. Bu durumda bile Türkiye’nin İbrahim Anlaşmalarına katılması gereksiz, anlamsız.

Peki Trump bu açıklamayı niye yaptı? Çünkü Trump açıkça bölgenin yeniden dizayn edildiğini, yeni dizaynın İsrail’in güvenliği ve ‘kırmızı çizgileri’ doğrultusunda şekillendirildiğini duyurma aşamasına geçildiğinin farkında. Şimdiye kadar bu böyle değil miydi? Yani İsrail’in güvenliği çerçevesinde politikalar yürütmüyor muydu Amerika? Evet, öyleydi ancak çemberin artık iyice daraldığı bir dönemin başladığını ilan etti Trump. Mevcut duruma bakılırsa bundan sonraki süreçte Türkiye dahil bölge ülkeleri sadece bölgesel politikalarında değil ABD ile ilişkilerinde de İsrail’in, bizdeki market fiyatları gibi, sürekli güncellenen ve artan-genişleyen ‘kırmızı çizgilerini’ gözetmek zorunda. Bu durum birkaç yıl öncesine kadar Türkiye’nin sıklıkla başvurduğu ABD’den alamadığını Rusya’ya yaklaşarak elde etme gibi stratejilerinin alanını epeyce daraltacak. Ayrıca yine Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye’nin denge politikası yürütmesine imkan veren........

© Evrensel