Christopher Nolan’ın senaryosunu yazıp yönettiği “Odyssey”, 17 Temmuz itibarıyla dünya genelinde sinemalarda gösterime girdi. Homeros’un “Odysseia” destanını modern sinema diliyle yeniden yorumlayan film, uluslararası eleştirmenlerden övgü aldı. Bir izleyici olarak filmin gerçekten etkileyici olduğu söylemek mümkün. Bu yazı bir film eleştirisi değil, film ile ilgili gündemde olan bazı eleştirilere veya övgülere dair bir çerçeve çizmek.

Film daha yayımlanmadan birçok eleştiriye ve övgüye de zemin hazırlamıştı. Özellikle Nolan’ın Emily Wilson’un tercümesini baz alarak hikayeyi ilerletmesi övgü alan bir yerde duruyordu. Homeros’un orijinal hikayesinin temel kurgusu (Truva Savaşı’ndan sonra Odysseus’un İthaka’daki evine dönmek için çıktığı uzun ve trajik yolculuk) Emily Wilson’un tercümesinde dil açısından farklı bir yerde duruyor. Wilson, kelimelerini çok dikkatli bir şekilde seçerek Odysseia’nın, ozanlar tarafından ezberlenip sergilenmek üzere tasarlanmış bir şiir olarak orijinal amacını yansıtan bir ritim yaratıyor.

Wilson’ın çevirilerinin bir diğer önemli unsuru da metindeki kadınlarla ilgili kasıtlı kelime seçimleridir. Hem İlyada’da hem de Odysseia’da Wilson, Briseis ve Melantho gibi karakterleri tanımlamak için ‘köle’ kelimesini kullanıyor. Önceki versiyonlarda ‘hizmetçi kadın’ ve ‘hizmetkâr’ gibi yumuşatılmış kelimeler kullanılıyordu. Metinlerdeki olayların geçtiği Tunç Çağı toplumu hakkındaki toplumsal yaşam ve üretim ilişkileri açısından da ipuçları içeriyordu.

Ayrıca Wilson daha önce, önceki erkek çevirmenlerin Odysseia’daki kadın kölelere çeşitli kadın düşmanı terimlerle atıfta bulunmak için yaptıkları çeviri tercihlerine de dikkat çekmişti. Ancak bazı eleştirmenler bunun ‘feminist’ bir çeviri olduğunu ve Homeros’un orijinaline sadık olmadığını öne sürüyorlar. Meselemiz bu da değil.

Marksist bir perspektiften mitolojiyi doğaüstü masalların ötesinde toplumların üretim ilişkileri ve sınıf çatışmalarının üstyapıdaki yansımaları olarak........

© Evrensel