menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Ölü Deniz: Güldürmenin cesareti, susturmanın anatomisi üzerine

21 0
28.06.2026

Ölü Deniz adı, bir durgunluğu tarif eder. Tuzlu, ağır, dibe batırmayan ama yüzdürmeyen bir su. Göktaş o suda bir taş atar. Halka halka yayılan su, milyonlarca izlenmeye, erişim engellerine, bir takım tepkilere ve yüz binlerce paylaşıma dönüşür. Deniz ölü değildir; hareketsiz görünmektedir sadece. Altında ne olduğunu anlayabilmek için birinin taşı atması gerekir.

Mikhail Bakhtin, karnaval geleneği üzerine yazdığı sayfalarda şunu saptar. İktidarın kendini en sağlam hissettiği anlarda bile güldürü bir gedik açar, çünkü güldürü ciddiyetin tek meşru dili olduğu iddiasını çökertir. Karnavalda kral soytarı kılığına girer ya da soytarı kral tahtına oturur ve bu yer değiştirme anlık bile olsa, düzenin mutlak olmadığını, taşların başka türlü de dizildiğini gösterir. Deniz Göktaş'ın 2026 yazında Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu'nda sahnelediği, ardından YouTube'da yayınlanan Ölü Deniz gösterisi, bu kadim geleneğin Türkiye'deki çarpıcı bir halkasıdır. Ama Göktaş soytarı kılığına girmez, aksine sahnededir, ayaktadır, sesi vardır ve isim verir.

Ölü Deniz, yaklaşık doksan dakika boyunca Türkiye'nin son yıllarının siyasi haritasını çizer ancak bir analizin soğuk nesnelliğiyle değil, bir tanığın yerinden edilemez bilgisiyle. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın otuz iki yıllık siyasi kariyeri, İmamoğlu'nun diploma iptali, Saraçhane eylemleri, CHP Genel Merkezi'ne polis eşliğinde girişin ardından gelen "mutlak butlan" kararı, gözaltılar vb. bunların hepsi sahnede adıyla, tarihiyle, bağlamıyla konuşulur.

Sosyal medyada gösteriyi izleyenlerin büyük kısmının "Siyasi mizaha hasret kalmışız" yorumunda birleşmesi, bir beğeni ifadesi değil, uzun bir yokluğun itirafıdır. Türkiye'de politik hiciv yalnızca bastırılmamıştır, içselleştirilmiş ve kanıksanmış bir otosansürle sindirilmiştir. Komedyenler iktidara dokunmaktan çekinmiş, platformlar konuyu değiştirmiş, mizah giderek kişisel alanın........

© Elips Haber