Tarımla ilgili tartışmalar, ülkemizde genellikle kamunun belirlediği ürün alım fiyatlarına odaklanır. Son yıllarda yüksek seyreden gıda enflasyonuyla ilgili tartışmalar ise genelde tedarik zincirindeki aracılık maliyetlerine odaklanıyor. Kuşkusuz bunların hepsi son derece önemli ama kısa vadeli meseleler. Tarımsal üretimde sürdürülebilirliği sağlamadığımız sürece 20 yıl sonrada bu meseleleri konuşacağız.

Çiftçilik yaşlanıyor, gençler tarımdan uzaklaşıyor. Türkiye’de çiftçilerin ortalama yaşı 57’ye yükselirken gençlerin tarımdan uzaklaşması, yalnızca üretimin geleceğini değil, gıda güvenliğini de tehdit ediyor. Gençleri köye döndürmek için verilen maddi destekler ise tek başına yeterli olmuyor. Yirmi yıl sonra bugün üretim yapan çiftçilerin yerini kimin alacağı belirsizliğini koruyor.

             İstanbul’a taşınınca yerleştiğim İstinye’de çok Karadenizli olduğu için fındık ve çay hasadının birçok İstanbullu nazarında ne denli önemli olduğunun farkına vardım. Burada tanıdığım birçok kişi ağustos sonunda ortalıktan kayboluyor. Sonradan memleketlerine fındık toplamaya gittiklerini öğrendim. Bu işleri yapan biri yok mu diye sorduğumda “Aileden kimse kalmadı, artık mevsimlik işçi de bulamıyoruz.” diyorlar.

Hakikaten, memleketten bir desteğiniz yoksa İstanbul’da normal maaşlarla geçinmek de çok zor. Ama tanıdıklarımın memleketlerine gidip fındık hasadına girişmelerinin bir nedeni de bir zamanlar aile büyüklerinin yaşadıkları topraklarla bağlarının henüz tam olarak kopmamış olması. 2022’de Giresun’da yapılan bir araştırmaya göre, fındık yetiştiren çiftçilerin E’i bahçelerinin yakınında yaşamıyor. Sadece hasat zamanı gidip fındık toplayıp ürünlerini tüccara satıp geri dönüyorlar. Esasen ağaç bakımı için de yıl boyunca memlekette bulunmak gerekiyor. Başka bir araştırmanın sonuçlarına göre, sahibinin başka bir yerde yaşadığı fındık işletmeleri -25 daha düşük verimde ürün veriyor.

 Türkiye’de çiftçilerin ortalama yaşı 57. Halimize........

© Ekonomim