Sovyetler Birliği’nde Gorbaçov iktidarının ilk dönemlerinde, ünlü Kırgız yazarı Cengiz Aytmatov,  “Issık Göl Forumu”nu düzenlemişti. Ülkemizden de Yaşar Kemal ve Zülfü Livaneli toplantıya çağrılmıştı. Alvin Toffler ve Heidi Toffler de konuklar arasındaydı. Konuklara, Kırgızistan’ın geleneksel oyunu “Kızı Tut” gösterisi sunulmuştu.

Atlarına binmiş genç kızlar ve delikanlılar başlangıç noktasında işaret verildiğinde kovalamaca başlıyordu. Belirlenen çizgiye kadar delikanlılar göz tuttukları kızı yakalamak için çabalıyordu. Delikanlı kızı tutabilirse mutlu sona erişiliyor; tutamazsa delikanlı atını dizginliyor; genç kız da delikanlıyı kırbaçlıyordu.

Toplantıya katılan Gorbaçov’a Heidi Toffler sormuştu : “Genel Sekreter, bu ne biçim kadın-erkek ilişkisi?”

Bayan Toffler’in sözü biter bitmez Gorbaçov anında yanıtlamıştı: “ Sayın Toffler, oyundaki filozofiyi anlamadınız mı? Eğer güçlerinizi belli bir noktaya kadar kontrol altına alamazsanız, döner sizi kırbaçlar. Ülkemizdeki insanların hayata bakışları budur...”

Gücünün sınırlarını bilmez, gücü kullanmanın doğru zamanını seçmez ve gücü kullandıktan sonra bize nasıl geri döneceğini hesaplamazsak kırbaçlanmaktan kurtulamayız.

Gorbaçov’un değerlendirmesini günümüze taşıyalım: Mütemadiyen kriz kırbaçlarından uzak durmanın bilinen etkili araçlarından biri kuruluş ve kurum ölçeğinde planlama çalışmalarını ciddiye almaktır.                           

Plan bilincinin yükselmesi

Şişecam’da kurumsal planlama çalışmalarının merkezinde çeyrek yüzyıl bulundum. Plan çalışmalarının öngörme ve önlem alma, gözetim ve denetim disiplinine katkılarını yaşayarak deneyimledim. Bitirdiğim iki yüksekokul, yaptığım doktora çalışması, çalıştığım ona yakın kuruluş ve kurumun hiçbiri plan çalışmaları kadar eğitici ve öğretici olmadı. Bugün insanlığın yaşadığı  “büyük kırılmanın” etkilerini en düşük maliyetle savuşturmaları için  “plan bilinci” yoksunluğunun bir numaralı sorunumuz olduğunu düşünüyorum.

Kurumsal planları ciddiye alırsak, içinden geçtiğimiz yaygın ve derin dönüşümleri daha az bedel ödeyerek aşabiliriz. Plan, kırılmaları en düşük maliyetle atlatmanın aracıdır,  ama kendiliğinden mucizeler yaratma gücü yoktur. Önemli olan o aracın gücünü bilme, kaynakları etkin ve verimli değerlendirme becerisidir. Her araç gibi kurumsal plan aracının olumlu etkilerini çoğaltma,........

© Ekonomim