Bu yazıda dün öğrendiğimiz 2025’in son çeyreğine ve dolayısıyla 2025’in tümüne ilişkin GSYH verisi üzerinde durmak istiyordum. Ama önce, İsrail ve ABD’nin İran’a saldırısı üzerine piyasalardaki gerginliğin had safhaya çıkması nedeniyle Merkez Bankası’nın açıkladığı kararlar ve kararlar hakkında yapılan yanlış yorumlar üzerinde duracağım. Öncelikle kararların olumlu kararlar olduklarını belirterek işe başlayayım.

Merkez Bankası pazar günü iki basın duyurusu yayımladı. İlki TL uzlaşmalı vadeli döviz satışlarına ilişkindi; (spot piyasada) döviz talebinde belirgin biçimde artış olması ihtimalini azaltmak için alınan bir önlem. Zihin karışıklığı ikinci basın duyurusuna ilişkin. Merkez Bankası haftalık repo ihalelerini durdurdu. Repo ihaleleri, Merkez Bankası’nın bankalara TL likidite sağlamasının temel aracı. Bunun faizi yüzde 37 (politika faizi). Bunu durdurunca, bankalara nasıl likidite sağlayacak? Bankalara gecelik vadede de borç verebilir. Bunun faizi ise koridorun üst sınırı: Yüzde 40. Bu nedenle, politika faizinin yüzde 40’a yükseltildiği yorumları yapıldı.

Bu yorumlar yanlıştı. Neden? Çünkü uzun bir süredir piyasada likidite fazlası var. Bu, her bankanın likidite fazlası olduğu anlamına gelmiyor. Bazılarının likidite açığı (borçlanma ihtiyacı) olabilir. Piyasada likidite fazlası olması demek, fazlası olan bankaların likidite açığı olan bankaların ihtiyacını (BİST’te onlara gecelik borç vererek) karşıladıktan sonra geriye hâlâ likidite fazlası kalması demek. Bu likidite fazlasını çekmek zorunda Merkez Bankası. Mesela şubatın son iş gününde Merkez Bankası’nın çektiği likidite 1 triyon 32 milyar lira. Pazar günkü duyuruyla son verdiği repo ihaleleri yoluyla ise aynı gün sadece ve sadece 5 milyar lira satmış. Dolayısıyla ha 5 milyar vermiş, ha vermemiş, bunun politika faizini bırakın yüzde 40’a, yüzde 37,1’e çıkarması söz konusu bile değil.

Merkez Bankası’nın sinyal etkisiyle attığı adım

Peki, neden bunu yaptı? Sinyal etkisi var. Diyesi ki, sistemdeki fazla likidite ile (1 trilyon 32 milyar lira yaklaşık 23,5 milyar dolar ediyor) dövize hücum edilir ve sistemde likidite darboğazı oluşmaya başlarsa benden artık sadece ve sadece koridorun üst sınırı olan yüzde 40 ile borç alabilirsiniz. Dolayısıyla, böyle bir........

© Ekonomim