Türkiye’de pamuk üretimi son yıllarda hızla gerilerken Brezilya, üretimini 10 yılda üçe katlayarak dünyanın en büyük pamuk ihracatçısı oldu. Üretici örgütlenmesi, uzun vadeli stratejiler, kalite odaklı üretim ve düşük maliyet avantajıyla öne çıkan Brezilya’nın başarısı, Türkiye’nin pamuk politikalarındaki eksiklikleri de gözler önüne seriyor.

Türkiye’de pamuk üretimi azaldıkça pamuğu daha çok konuşmaya başladık. Son iki haftada pamukla ilgili birisi uluslararası olmak üzere 3 önemli toplantıya katıldım.

İlki 7 Ekim Dünya Pamuk Günü nedeniyle İzmir Balçova’da Kaya Termal Otel’de yapılan “Topraktan Modaya’ toplantısıydı. İyi Pamuk Uygulamaları Derneği (İPUD), Ulusal Pamuk Konseyi, Tarım ve Orman Bakanlığı ile BCI-Beter Cotton İnitative (Daha İyi Pamuk Girişimi) tarafından düzenlenen etkinlikte pamukta yaşanan sorunlar, çözümler konuşuldu.

Üretici, sanayici, ihracatçı, Tarım Bakanlığı ve sektör temsilcilerinin katıldığı toplantıda Türkiye’de iyi pamuk ilkeleri ile üretilen tüm pamukların BCI standartları ile pazarlanması konusunda anlaşma imzalandı.

Katıldığım ikinci toplantı, Londra merkezli, Uluslararası Pamuk Birliği’nin (ICA) 185 yıllık tarihinde ilk kez İstanbul’da “Pamukta Yeni Dönem” ana temasıyla yaptığı ticaret etkinliği oldu.

Toplantıya, Brezilya, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Bangladeş, Hindistan, Pakistan, Türkiye başta olmak üzere 725’in üzerinde delege katıldı. Dünya pamukçularının buluştuğu toplantı 14-15 Ekim tarihlerinde Hilton İstanbul Bomonti Hotel’de yapıldı. Toplantıdan 1 gün önce ise Brezilya özel iki panel düzenledi. İCA’nın İstanbul toplantısı ile ilgili detaylı yazım 20 Ekim’de yayınlandı. Yazıyı Ekonomi gazetesinde veya www.tarimdunyasi.net internet sayfamda ve sosyal medya hesaplarımdan okuyabilirisiniz.

Pamukla ilgili katıldığım son toplantı ise, Türkiye Mimar ve Mühendis Odaları Birliği (TMMOB) Tekstil Mühendisleri Odası İzmir Şubesi ile Ege İhracatçı Birlikleri’nin düzenlediği “Krizden Katma Değere: Pamuk Üretimi ve Tedarik Zincirindeki Değişim Çalıştayı” oldu. Bu toplantı kapsamında “Pamukta Değişen Dinamikler: Kriz Dönemi için Çözüm Önerileri” başlıklı panelde konuştum.

 Brezilya neyi doğru yaptı, Türkiye nerede yanlış yaptı?

Bu üç ayrı toplantıda elbette çok farklı konular konuşuldu. Farklı bakış açıları ile pamuktaki güncel durum ve geleceğe ilişkin tahminler, beklentiler dile getirildi. En dikkat çekici olan konulardan birisi Türkiye, pamuk üretiminden hızla uzaklaşırken, pamuk üretimi dibe vururken, Brezilya’nın pamuk üretiminde ve ihracatında çok hızlı büyümesi oldu. Pamukta adeta Brezilya mucizesinden söz ediliyor.

O zaman akla şu soru geliyor; Türkiye nerede yanlış yaptı? Brezilya, pamuk üretiminde ve ihracatında nasıl başarılı oldu? Neyi doğru yaptı?

Bu sorunun yanıtı için elbette çok kapsamlı bir araştırma yapmak gerekir. Ben sadece şu 3 toplantıda özellikle Uluslararası Pamuk Birliği(ICA) toplantısındaki konuşmalardan ve sunumlardan Brezilya’nın doğrularını, İzmir’de yapılan iki toplantıdan da Türkiye’nin yanlışlarını tespit ederek bu yazıyı yazıyorum.

Türkiye’nin üretim alanı daraldı, üretim 500 bin tonun altına düştü

Türkiye’de uzun yıllardır uygulanan yanlış politikalar sonucunda pamuk üretimi deyim yerindeyse dibe vurdu. 1990’lı yılların sonunda 750 bin hektar alanda üretim yapılırken, 2000 yılında üretim alanı 654 bin hektara, 2005 yılında 546 bin hektara, 2010 yılında 480 bin, 2020 yılında 470 bin hektara ve 2026 yılında da 275 bin hektara geriledi. Amerika Tarım Bakanlığı verilerine göre bu yıl Türkiye’nin pamuk üretimi en iyimser tahminle 495 bin ton olacak.

Brezilya 10 yılda üretimini 3’e katladı

Brezilya’nın pamuk ekim alanı 2021-2022 sezonunda 1 milyon 637 bin hektar iken 2024-2025 sezonunda 2 milyon 170 bin hektara ulaştı. Son 5 yılda 400 bin hektar genişledi. Geçen sezon fiyatların düşmesi maliyetlerin artması ile üretim alanı 150 bin hektar azaldı ve 2 milyon 20 bin hektar alanda üretim yapıldı. Amerika Tarım Bakanlığı ve Brezilya Pamuk Üreticileri Birliği (ABRAPA) verilerine göre, Brezilya’nın bu yıl lif pamuk üretiminin 4,4 milyon ton olması bekleniyor. Brezilya,  son 10 yılda pamuk üretimini tam 3 kat arttırdı.

Brezilya, çiftçi başına........

© Ekonomim