Bilindiği gibi vergi denetim kurulu, zaman aşımı sü­resi olan 5 yıl içerisinde tüm mükellefleri gelir ve giderleri ile beyanlarını sınırlı ve tam inceleme olmak üzere incele­meye almaktadır. Son zaman­larda sıklıkla karşılaşılan “izaha davet” uygulaması ile mükellef lehine denetim sis­temine yeni bir uygulama ge­tirilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığı, İnce­leme ve Denetim Birimleri’nin yıllık plan dönemi içerisinde or­taya çıkacak taleplerini değer­lendirip, söz konusu planda ge­rekli değişiklikleri yaparak; tef­tiş, soruşturma, ihbar, şikâyet ve benzeri nedenlerle yıl içinde or­taya çıkabilecek vergi inceleme­lerinin yapılmasına dair genel usul ve esasları belirler.

Vergi Denetim Kurulu ve görevleri Vergi İncelemesinin Sebepleri ve Çeşitleri

a)213 sayılı Vergi Usul Kanu­nu ve diğer gelir kanunları kap­samında vergi incelemeleri yap­mak.

b)Her türlü bilgi, veri ve ista­tistiği toplamak suretiyle oluş­turulacak Risk Analiz Sistemi üzerinden mükelleflerin faali­yetlerini gruplar ve sektörler iti­barıyla analiz etmek, mukaye­seler yapmak ve bu suretle risk alanlarını tespit etmek.

c)Vergi yükümlülüklerine iliş­kin ihbar ve şikâyetleri değerlen­dirmek.

d)Vergi incelemelerinde Gelir İdaresi Başkanlığı ile gerekli eş­güdümü ve iş birliğini sağlamak.

e)İnceleme ve denetim sonuç­larını izlemek, değerlendirmek ve istatistikler oluşturmak.

f)Vergi inceleme ve denetim­leri ile raporlamaya ilişkin stan­dart, ilke, yöntem ve teknikleri geliştirmek, inceleme ve dene­tim rehberleri hazırlamak, vergi incelemesi yapmaya yetkili olan­ların uyacakları etik kuralları be­lirlemek.

g)Performans Değerlendirme Sistemi oluşturmak ve vergi mü­fettişlerinin performansını bu sisteme göre değerlendirmek.

h)Vergi kaçırma ve vergiden kaçınma alanındaki gelişmeler ile bunların ortaya çıkarılması ve önlenmesine yönelik yöntemler konusunda araştırmalar yapmak.

i)Vergi mevzuatı ile ilgili görüş ve önerilerde bulunmak.

j)Bakan tarafından verilen tef­tiş, inceleme, denetim ve idari soruşturmaları yapmak.

k) Bakan tarafından verilen di­ğer görevleri yapmak.

Vergi incelemesinin sebepleri ve çeşitleri

Veri mükelleflerinin inceleme­ye alınmasının birçok sebebi bu­lunmaktadır. Mükellefin ihbar edilmiş olması, yükümlünün fa­aliyet gösterdiği sektörün incele­meye alınması, risk analizi sonu­cunda vergi kaçırma ihtimalinin yüksek görülmesi, yükümlünün ticari ilişkide bulundu­ğu işletmesin inceleme­ye alınması gibi sebep­lerle mükellef incele­meye alınır.

Vergi incelemesi en fazla 5 yıl geriye doğru yapılabilir. Vergi ince­lemesi tam inceleme ve sınırlı inceleme olmak üzere iki şekilde yapılır. Tam incelemede, geç­miş yılların tüm işlemleri ince­lemeye alınır. Sınırlı vergi ince­lemesinde ise, yalnızca belir bir dönem için ve konu için incele­me yapılır.

İncelemeye öncesi alınacak tedbirler

Vergi incelemesi süreci hem teknik hem de psikolojik yöne­timi gereken hassas bir dönem­dir. Müfettişin sorduğu sorulara verilecek cevaplar, incelemenin seyrini doğrudan etkiler. Mali müşavirler ve şirket yöneticileri için en kritik ihtiyaç, inceleme­lere stratejik bir yol haritası ile yaklaşmaktır. Çünkü doğru stra­teji ve profesyonel cevaplama di­siplini, yalnızca süreci başarıy­la tamamlamakla kalmaz; aynı zamanda şirketin piyasadaki ve maliyedeki güvenini pekiştirir.

Müfettişin sorularına veri­len yanıtlar tutanağın iskeletini oluşturur. Sorulan soruya doğru­dan cevap verin. Gereksiz detay­lar, müfettişin yeni soru kapıla­rı açmasına neden olabilir. Mali Müşavirinizle hareket edin. Tek­nik terimler (reeskont, kanunen kabul edilmeyen gider vb.) içeren sorulara mutlaka profesyonel ce­vap verin. Her sözlü ifadenizi bir fatura, banka dekontu veya yöne­tim kurulu kararıyla destekleyin. Belgesi olmayan hiçbir iddiayı savunmayın.

İncelemeye konu yılların 5 yıl­lık yasal zaman aşımı süresi için­de olup olmadığını, geçmiş yıllar­da incele konusuyla ilgili matrah artışından yararlanılıp yararlan­madığı kontrol edin. Örtülü ka­zanç, transfer fiyatlandırması ve ilişkili kişi işlemlerine dair söz­leşme ve emsal araştırmalarınızı güncelleyin. Stoklardaki uyum­suzluk, grup şirketleri arasın­daki para transferleri ve bunla­ra faiz yürütülüp yürütülmediği. Geçmişte kendi adınıza alınmış özelgeler inceleme sırasında en güçlü hukuki kalkanınızdır.

Varsayımlardan kaçının, VUK Maddeleri uyarınca iktisadi icaplara göre...” gibi kanuni re­feranslar kullan. Müfettişle olan diyaloğunuzda, mesafe ve saygı­lı davranın. Müfettişin tespitle­rinizi hatalı buluyor veya konuya ilişkin tebliğ açıklamalarıyla ör­tüşmediğini düşünüyorsanız tu­tanağını imzalamadan önce var­sa itirazlarınızı tutanağa geçirin. İmzadan sonra süreci iyi değer­lendirin; idari çözüm için “Uz­laşma” mı, yoksa hukuki haklılık için “Vergi Mahkemesi” mi? Ka­rarını iyi vermelisiniz.

Mükellef hakları bildirgesi

Bu bildirge, Türk Gelir İdaresi­nin mükellef odaklı, kaliteli hiz­met sunma anlayışı içerisinde, saygılı ve dürüst olma temel il­kesiyle çalışmaya, vergi ödeme­nin sadece bir yükümlülük değil vatandaş olma ve sorgulama hak­kı olduğu bilinciyle kendisinden hizmet alan herkesi memnun et­meye ve sorunları çözmeye olan bağlılığını onaylar.

-Açık, güvenilir, zamanında ve yeterli bilgi ile hizmet verilmesi,

-Vergi ile ilgili yükümlülükle­rinizin yerine getirilmesinde siz­lere her türlü kolaylığın sağlan­ması,

-Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde öğrenmek istediği­niz her bilgi için doğru insanlarla temasa geçmeniz konusunda mü­kellefin bilgilendirilmesi,

-Yapılan işlemlerde ve ger­çekleştirilen düzenlemelerde vergi kanunlarının adil, hukuk­sal, tarafsız ve rekabeti koruyucu bir şekilde uygulanmasını esas alınması.

-Vergi konusundaki gelişme­leri sürekli güncellenen inter­net sayfasıyla ve basılı yayınlarla mükellefe en kısa zamanda duyu­rulması,

-Vergi incelemelerinde ka­nunları doğru, tarafsız ve tutarlı bir şekilde uygulanacağı, İncele­menin her aşamasında mükelle­fin bilgilendirilmesi,

-Ücretsiz e-posta sistemimize kaydolunması durumunda ver­gisel gelişmeleri kaynağından ve anında öğrenmiş olunması,

-Şikayetleri gerçek kimlik ve iletişim bilgileriyle iletmeniz ha­linde, en kısa sürede sonuçlarıyla birlikte dönüleceği,

-Şahsi ve gizli bilgilere saygılı olunacağı. Bu bilgiler, Vergi Usul Kanunu’nun öngördüğü haller dışında açıklanmayacağı ve kul­lanılmayacağı.

Sonuç; görüldüğü üzere, ver­gi incelemesi çok önemli ve has­sas bir konudur. Esas olan tüm vergi incelemelerinde, mükellef haklarına saygılı olunması, ver­gi kanunlarının adil, hukuksal, tarafsız ve haksız rekabeti koru­yucu bir şekilde uygulanmasının sağlanmasıdır. İnceleme yöntem ve teknikleri de teknolojinin ge­lişmesiyle birlikte her gün ye­nilenmekte ve günün koşuları­na uygun yapılmaya çalışılmak­tadır. Normal vergi incelemeleri ve yöntemlerine ilave olarak mü­kellefin lehine olan ve yeni uygu­lama olan “izaha davet” sonrası müfettiş ve komisyonun değer­lendirmeleri sonrası risk görül­mesi halinde incelemeye sevk edilmektedir.

© Dünya