Türkiye Yüzyılı Programı kapsa­mında, “yatırım ortamını güç­lendirmeye yönelik” yeni düzenle­meler geçen hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklandı. Programda yer alan ver­gi düzenlemelerinin ayrıntıları da netleşmeye başladı.

Yeni vergi indi­rimleri ve teşviklere göre; ihracat­çılar için kurumlar vergisi düşürü­lecek, finans ve transit ticarete yö­nelik vergi avantajları genişletilecek. Öngörülen önemli düzenlemeler aşa­ğıdaki gibi özetlenebilir:

İstanbul Finans Merkezi’ne vergi teşviki genişliyor

İstanbul Finans Merkezi bünyesin­de faaliyet gösteren ve “katılımcı bel­gesi” alan şirketlerin, yurt dışından alıp Türkiye’ye getirmeden yine yurt dışında sattıkları mallardan (transit ticaret) elde ettikleri kazançlara uygu­lanan yüzde 50’lik vergi indirimi yüz­de 100’e çıkarılıyor. Bu kapsamda elde edilen kazançlar artık kurumlar ver­gisinden tamamen istisna edilecek. Ayrıca, merkez dışında transit ticaret yapan şirketler için de yeni bir teşvik öngörülüyor. Buna göre, bu faaliyet­lerden elde edilen kazancın yüzde 95’i kurumlar vergisi matrahından indiri­lebilecek.

Küresel şirketlere İstanbul teşviki

Bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye’ye taşımayı hedefleyen kü­resel şirketler için de vergi kolaylık­ları getiriliyor. Buna göre, İstanbul Finans Merkezi üzerinden yürütülen yurt dışı operasyonlardan elde edi­len kazançların tamamı, diğer faali­yetlerden elde edilen kazançların ise yüzde 95’i, 20 yıl boyunca kurumlar vergisi matrahından indirilebilecek. Merkezlerde çalışan nitelikli perso­nel için de belirli şartlar dahilinde ücret istisnası öngörülüyor.

İhracatçılara kurumlar vergisi indirimi

İmalatçı-ihracatçılar için kurumlar vergisi oranı yüzde 9’a, yalnızca ihra­cat yapan şirketler için ise yüzde 14’e düşürülüyor. Mevcut uygulamada bu oran indirimli olarak yüzde 20 seviye­sindeydi.

Yurt dışından Türkiye’ye gelenlere vergi avantajı

Son üç yılda Türkiye’de vergi mü­kellefi olmayan kişilerin ülkeye gel­meleri halinde, yurt dışı kaynaklı ge­lirleri 20 yıl boyunca Türkiye’de ver­gilendirilmeyecek. Bu kişiler yalnızca Türkiye’de elde ettikleri gelirler üze­rinden vergilendirilecek. Ayrıca, vera­set ve intikal vergisi oranı da bu grup için yüzde 1 olarak uygulanacak.

Hizmet ihracatında vergi istisnası

Yurt dışında yerleşik kişi ve kurum­lara Türkiye’den verilen ve yurt dışın­da faydalanılan mimarlık, mühendis­lik, yazılım ve tasarım gibi hizmetler­den elde edilen kazançlara uygulanan yüzde 80’lik indirim yüzde 100’e çıka­rılıyor. Böylece bu gelirler tamamen vergiden istisna ediliyor.

Yeni varlık barışı düzenlemesi

Yurt dışında bulunan para, altın ve menkul kıymetlerin belirli bir süre içinde yüzde 2–3 oranında vergiyle Türkiye’ye getirilmesine imkân ta­nıyan yeni bir varlık barışı düzen­lemesi hazırlanıyor. Bu kapsamda beyan edilen varlıklar için vergi in­celemesi ve tarhiyat yapılmayacak.

Uygulama yerinde ancak bazı eleştiri ve beklentiler var

Küresel ölçekte uzun süre­dir yaşanan ekonomik sıkıntılar ile ABD, İsrail ve İran arasındaki ge­rilimin yarattığı ekonomik etkiler dikkate alındığında, Türkiye’nin bu süreci fırsata çevirmeye çalışması yerinde bir yaklaşım olarak değer­lendirilebilir.

Özellikle, Dubai’den çekilen sermayenin İstanbul’a yön­lendirilmesi, benzer finans merkez­lerine güçlü bir alternatif oluşturul­ması ve “İstanbul’u yeni bir finans merkezi yapma” hedefi bu kapsam­da yorumlanabilir. Ancak, yurt için­deki vergi yükü dengelerinin bo­zulmaması da önem taşımaktadır. Sadece kurumlar vergisi mükel­leflerine yönelik bu tür avantajla­rın hayata geçirilmesi, gelir vergi­si mükelleflerinde de benzer bek­lentilerin oluşmasına yol açabilir. Ayrıca, bu düzenlemelerle vazgeçi­len vergi gelirlerinin, ilerleyen dö­nemde dolaylı vergiler yoluyla te­lafi edilip edilmeyeceği de ayrı bir tartışma konusudur.

Torba yasa tek­lifinin Türkiye Büyük Millet Mecli­si’ne sunulmasıyla birlikte, düzen­lemelerin yasalaşma sürecinde yeni maddelerin de eklenmesi bekleni­yor. Reel sektörün en önemli bek­lentisi ise; finansmana erişimin ko­laylaştırılması, KGF benzeri destek mekanizmalarının yeniden devreye alınması, istihdam desteği ve birik­miş vergi ile SGK borçları için gü­nün şartlarına uygun yeni bir yapı­landırma imkânının sağlanmasıdır.

© Dünya