menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Beklentiler asansörle çıkıyor, merdivenle iniyor

52 0
28.10.2026

Amerikan Mer­kez Banka­sı Fed Eylül ayında 2023’ten bu ya­na ilk kez faiz artırır­ken Avrupa Merkez Bankası ECB de yılın ikinci artışına gitti. Bir yıl önce piyasalar in­dirimlerin ne zaman başlayacağını tartışı­yordu. Bugün ise gündemde ilave artış senaryoları gündemde.

Bu dönüşün arkasında yatan önemli bir etmen Orta Doğu’da­ki savaş sonrası artan petrol ve enerji fiyatları. Nisan’da 138 do­larla zirve yapan Brent petrolün yıl ortalaması 95 dolar civarın­da. Benzin fiyatlarındaki artışla ABD’de yıllık enflasyon %3.7’ye, euro bölgesinde %3.8’e yükseldi.

Faiz artışları her ne kadar pet­rol fiyatlarını düşüremeyecek ol­sa da, Merkez Bankalarının yine de faiz artırmasının nedeni bek­lentileri kontrol etme çabasından kaynaklanıyor. Zira merkez ban­kacıları asıl kaygılandıran petrol şokunun kendisi değil, bu şokun hanehalkı ve şirketlerin beklen­tilerine yerleşmesi. Benzin fiyat­ları bir noktada gerileyecektir. Ancak fiyatların sürekli artacağı düşüncesi yerleşirse ücret talep­leri, fiyatlama ve tasarruf karar­ları buna göre şekillenir ve geçici bir şok kalıcı enflasyona dönüşür. Fed ve ECB’nin bugünkü faiz ar­tışlarını bu riske karşı alınmış bir sigorta olarak okumak gerekiyor.

Gelişmiş ülkelerin burada önemli bir avantajı var: beklen­tiler uzun yıllardır %2 civarında çıpalı olduğu için bir şok geldi­ğinde beklentiler hareketleniyor ama çıpadan temelli kopmuyor. Türkiye’de ise beklentiler zaten oldukça zayıf bir çıpa ile sallantı­da olduğundan benzer bir şok çok daha derin ve kalıcı izler bıraka­biliyor. Koç Üniversitesi Hane­halkı Enflasyon Beklenti Anke­ti’nin (KUHIES) Ekim sonuçları bu tespiti destekliyor.

Şok geride kaldı, izi kaldı

Eylül’deki fon sarsıntısı­nın hemen ardından sahaya çı­kan anketimizde 12 ay sonrası­na ilişkin enflasyon beklentisi bir ayda 3 puan artarak G’ye yükselmişti. Bu, Nisan 2025›ten bu yana gözlemlediğimiz ilk artıştı. Ekim›de olayın ilk şoku geride kalmasına rağmen bek­lenti G’de sabit kaldı. Geç­miş 12 aya dair enflasyon hissi­yatı ise manşet enflasyondaki düşüşe paralel olarak U’ten S’e geriledi. Başka bir de­yişle, hanehalkı fiyat artışla­rının yavaşladığını hissediyor ama geleceğe dair beklentisini henüz aşağı çekmiyor. İki ardışık ankete katılanlarda beklentinin F›dan D›e gerilemesi kısmi bir iyileşmeye işaret etse de genel tabloda Eylül›deki sıçrama Ekim›de geri alınmadı.

Bozulma yalnızca kısa vade­li beklentilerle sınırlı değil. Önü­müzdeki üç yıl için ortalama @ ve üzerinde enflasyon bekleyenle­rin payı Eylül’deki yüksek seviye­sini koruyor.........

© Dünya