Parasal sıkılaşma koşulla­rının piyasada yol açtığı nakit darlığı ve talep da­ralması giderek daha da belir­ginleşirken, hane halklarının harcama kalıpları da değişi­yor. Yüksek faiz ve taksit kısıt­lamaları karşısında teknoloji, eğlence ve lüks tüketim har­camalarını kısan haneler gıda başta temel gereksinimlerine odaklanıyor.

Kartlı tüketim verileri, eko­nomi yönetiminin iç talebi dengeleme ve tüketim hızını kesme stratejisinin etkisiyle vatandaşların işlem adedinin birçok alanda azaldığı ve top­lamda sınırlı düzeyde arttığı­nı, harcama tutarındaki artışın ise zamlara bağlı olarak man­şet enflasyon paralelinde ger­çekleştiğini gösteriyor.

Kartlı işlemlerde harcama alanlarına göre keskin ayrışma da dikkati çekiyor. Yüksek kart faizleri ve vade kısıtlamalarının etkisiy­le lüks ve ertelenebilir tüketim kısılırken, kart limitleri artık bir yaşam ve harcama enstrü­manı olmaktan çıkarak daha çok mutfaktaki yangını sön­dürme ve zorunlu kamu öde­melerini bankaya borçlanarak gerçekleştirme işlevi görüyor.

Kasadaki enflasyon manşetle paralel

Bankalararası Kart Mer­kezi (BKM) verilerine gö­re ocak-temmuz dönemin­de banka ve kredi kartları ile toplam 12 milyar 439 milyon 269 bin 202 adet işlem yapıl­dı. İşlem adedi geçen yılın ay­nı dönemine oranla yüzde 15,1 artarken, toplam ödeme tuta­rı ise yüzde 50,5 artışla 18 tril­yon 384 milyar liraya ulaştı. Geçen yıl ilk yedi ayda 1.130,25 TL olan işlem başına ortala­ma harcama tutarı, bu yıl ay­nı dönemde 1.477,90 liraya yükseldi. Geçen yıla göre har­cama tutarındaki artış işlem sayısındakinden arındırıldı­ğında kartla yapılan ödemeler­deki mal ve hizmet sepetinde yıllık fiyat artışı, başka deyiş­le “kasadaki enflasyon”, yüz­de 30,8’le tüketici fiyat endek­si (TÜFE) bazında yıllık man­şet enflasyonla yakın düzeyde gerçekleşti.

Her 100 işlemin 38’i market ve AVM’de

Kartlı işlemlerde en büyük payı; temel, zorunlu harcama kalemlerinden oluşması nedeniyle, market ve AVM alışverişleri almaya devam ediyor. Söz konusu işlemlerin sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,4’le ortalamanın üstünde bir artış kaydederek 4,7 milyar olurken, işlem tutarı yüzde 57,8 artışla 3 trilyon 684,9 milyar liraya ulaştı. Market/ AVM alışverişlerinde geçen yıl ilk yedi ay ortalamasında 595,90 TL olan fiş tutarı, bu yıl aynı dönemde 787,70 TL’ye yükseldi.

Bu verilere göre market ve AVM’de yıllık ortalama fiyat artışı 32,2’ye geldi. Geçen........

© Dünya