İç borç stokunu elinde bulunduranlara göre dağılımda bankaların Ağustos 2023’te yüzde 79’a kadar tırmanan payı, bu yıl aynı tarihte yüzde 57,7’ye düştü. Bireysel yatırımcı, reel sektör, sigorta şirketi, emeklilik ve yatırım fonu gibi bankacılık dışı kesimin 2023-2026 döneminde 5 kat büyüyen portföyünün stoktaki payı yüzde 15,3’ten yüzde 31,2’ye çıktı.

Ekonomi yönetiminin Haziran 2023’ten bu yana uyguladığı yü­rürlükteki ekonomik program (parasal sıkılaşma), devletin borçlanma yapısında tarihi bir dönüşüme imza attı. Fi­nansal derinleşme göstergesi olarak son üç yılda, iç borç sto­kunda bireysel yatırımcılar, reel sektör firmaları, sigorta şirketleri, emeklilik fonları ve yatırım fonları gibi bankacı­lık dışı kesimin payında kayda değer bir artış yaşandı.

Sıkılaşma öncesi, özellik­le 2021-2023 döneminde uy­gulanan “makro ihtiyati ted­birler”/”menkul kıymet tesisi zorunluluğu” gibi zorunlu ku­rallarla bankaları adeta birer “tahvil deposu” haline getiren sistemin tamamen terk edil­mesi ve faizlerin yeniden pi­yasa gerçeklerine dönmesiyle birlikte devlet tahvilleri, banka bilançolarından çıkıp, piyasa çeşitliliğini artırıcı yönde po­zitif bir gelişme olarak vatan­daşın hak sahibi olduğu emek­lilik ve yatırım fonlarına, başka deyişle finansal tabana yayıldı.

Banka dışı kesimin payı ikiye katlandı

Hazine ve Maliyet Bakanlı­ğı verilerine göre, ihraç edil­miş Devlet İç Borçlanma Se­netleri (DİBS), bonolar, kira sertifikaları ve benzeri borç­lanma araçlarının Resmî Ga­zete’de yayımlanan gösterge fiyatlarıyla ile değerlemesi yo­luyla hesaplanan iç borç sto­ku, ağustos sonunda 11 trilyon 839,5 milyar lira oldu. Elinde bulunduranlar bazında dağılı­ma göre, bunun 6 trilyon 836,3 milyar liralık bölümü yurt içi yerleşik bankalar, 3 trilyon 696,9 milyarı yurt içindeki bankacılık dışı kesimler, 449,5 milyarı açık piyasa işlemleri kaynaklı olarak Merkez Ban­kası ve 856,9 milyarı da yurt dı­şı yerleşiklerin portföyünde.

İç borç stokunu elinde bu­lunduranların oransal payla­rına bakıldığında, radikal bir değişim göze çarpıyor. Son üç yılda yurt içi bankacılık kesi­min payı yüzde 79’dan yüzde 57,7’ye, Merkez Bankası’nın payı da yüzde 5,2’den yüzde 3,8’e gerilerken, yurt içindeki banka dışı kesimlerin payı yüz­de 15,3’ten yüzde 31,2’ye, yurt dışı yerleşiklerin payı da yüzde 0,5’ten yüzde 7,2’ye çıktı. Ban­ka dışı kesimin payı, ağustos ayları itibarıyla son 9 yılın en........

© Dünya